2003-12-13T18:30:02Z John Doe johndoe@example.com urn:uuid:60a76c80-d399-11d9-b91C-0003939e0af6 2011-08-16

 Հայաստանում գործող տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների հատուկ դպրոցում հանրակրթական ուսումնական ծրագրերը իրականացվում են համապատասխան դասագրքերի միջոցով, սակայն դպրոցը ապահովված չէ կույր երեխաների համար նախատեսված գրքերով: Նիկողայոս Տիգրանյանի անվան թիվ 14 հատուկ դպրոցում սովորում են 92 աշակերտներ, որոնցից 47 լրիվ կույր են, մնացածը ունեն տեսողության տարբեր աստիճանի խանգարումներ: «Կույր երեխաների համար Կրթության նախարարությունը տրամադրում է բրալյան համակարգով տետրեր, սակայն անհրաժեշտ են նաև նույն համակարգով տպագրված գրքեր, որոնցով դպրոցը դեռ ապահովված չէ»,- «Ա1 » -ի հետ զրույցում ասաց տնօրենը: Տնօրենի ասելով դպրոցը ապահովված է խոսող գրքերով, դրանք արդյունավետ են միայն հումանիտար առարկաների գծով, սակայն ճշգրիտ առարկաներ սովորելու համար անհրաժեշտ են բրալյան համակարգով տպագրված գրքեր: ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարության հանրակրթության վարչության գլխավոր մասնագետ Անահիտ Մուրադյանը «Ա1 »-ին հայտնեց, որ դպրոցը բրալյան համակարգով տպագրված գրքերի որոշակի քանակով հավանաբար կապահովվի այս տարվա սեպտեմբերին: Նա նշեց, որ դասագրքերը կտպագրվեն «Բաց հասարակության հիմնադրամներ» կազմակերպության ֆինանսական աջակցությամբ: «Դասագրքերի փոփոխման պատճառով գրքերի խնդիրը ամբողջությամբ կլուծվի մի քանի տարվա ընթացքում»,- հայտնեց Անահիտ Մուրադյանը: Դասագրքերի տպագրությունը, ըստ պատասխանատուների մինչև հիմա չի իրականացվել նաև պետական միջոցների անբավարար լինելու պատճառով. դասագրքերի տպագրությունը թանկ արժե: Հայաստանում գործող միակ դպրոցը, որտեղ սովորում են տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաներ, պատրաստվում է ուսումնական նոր տարվան: Այս օրերին սանիտարական բաժնի աշխատողները մաքրում, հարդարում և պատրաստում են դպրոցը` աշակերտներին պատշաճ ընդունելու համար: Ուսումնական տարվա ընթացքում այն գիշերօթիկ է, և երեխաները ապրում են այստեղ, իսկ ամառային արձակուրդներին նրանք տեղափոխվում են իրենց ծնողների, խնամակալների մոտ, իսկ ծնողազուրկ երեխաները` մանկատուն:  

2011-07-28

1906 — в Америке происходят два события, будущую связь которых трудно предугадать: рождается мальчик по имени Честер Карлсон и создается компания по производству и продаже фотобумаги The Haloid Company. 1938 — Честер Карлсон, адвокат по авторским правам по профессии и изобретатель по призванию, получает в своей домашней лаборатории в Нью-Йорке первый в истории "электрофотографический" отпечаток. 1947 — Лицензию на разработку и вывод на рынок копировального аппарата по технологии Карлсона у Battelle Memorial покупает The Haloid Company. Вскоре компания выкупает и все остальные права на его изобретение. 1948 — Честер Карлсон и The Haloid Company сходятся во мнении, что слово "электрофотография" - слишком длинное. Профессор филологии из университета в Огайо предлагает Карлсону слово "ксерография" (от греч. "сухой" и "писание"). В качестве торговой марки для новых копиров Карлсон придумывает слово "ксерокс". 1958 — The Haloid Company превращается в Haloid Xerox Inc. 1961 — проходит презентация первой автоматической модели офисного копира, использующего обыкновенную бумагу - Xerox 914. Фантастический коммерческий успех. Haloid Xerox Inc. превращается в Xerox Corporation. 1972 — сформулированы принципы лазерной печати, создан экспериментальный механизм лазерной развертки. Сегодня корпорация Xerox обслуживает более 500 000 заказчиков в 56 странах мира, выпуская свыше 200 наименований продукции. Компания Xerox обладает 25 национальными наградами за качество в 20 странах мира и всеми основными наградами за охрану окружающей среды на трех континентах. Январь 2008 года - Корпорация Xerox объявила о самой радикальной перемене в своем корпоративном имидже за всю историю компании. С этого момента логотип компании выглядит следующим образом:  

2011-07-25

  В итальянской версии известного журнала "Marie Claire Travel" за июль-август 2011 г. опубликована обширная 20-страничная статья об Армении под названием "Где дышат камни: паломничество в сердце христианской Армении" ("Dove la pietra respira. Peregrinazione nel cuore dell\'Armenia Cristiana"). Читателям журнала представлено богатое историко-культурное и духовное наследие Армении, а также нынешняя Республика Армения. Статья содержит высококачественные фотографии и различные сведения для туристов, собирающихся посетить Армению. Об этом сообщает МИД РА.

2011-07-11

Today Orange announced the launch of “Orange Book Prize 2011”. The objective of the contest is to discover Armenain litterarary works, through the daily evoluating electronic media spread them among large group of readers and boost interest towards reading. With this initiative Orange intends to join Yerevan in celebrating book and reading, in 2012, when Yerevan will be world book capital. Orange Book Prize will be organized and implemented in cooperation with Armenian Book Center NGO. Bruno Duthoit, Orange Armenia CEO, said: “This is not a literature prize and does not have the ambition to become so. Orange Book Prize is readers’ and book lovers’ prize. Readers will choose the winners through on-line voting. This event will allow to reveal and encourage talented and original writers, and also, thanks to public readings, discussions and meetings with the writers, involve the widest circles of readers, who’s opinion will also be decisive.” The contest is open to all those who write in Armenian , will submit a work never published in the past (works posted in electronic magazines, blogs, social networks are considered to be not published). The author has to be an Armenian resident.The work submitted to the contest should be written in one of the four following genres: essay or short story, novel, fairy tale, screenplay/play. Participants should send their work and it’s summary inArmenian to the address orangebookprize@orangearmenia.am in PDF or WORD format, before September 15. By October 7 the members of the Jury will select maximum four works from each genre, which will be announced during “Back to Book” book festival and after that those works will be submitted to public voting on contest’s special page. Winners will be selected based on the results of readers’ on-line voting. Mkrtich Matevosyan, president of “Armenian Book Center” NGO, said: ‘The members of the Jury are not only litterary critics, but also people who just love reading and have knowledge in modern litterature and art. They are kind of “professional readers”, if i can say so. In this sense the contest is extremely special, as it goes out of the narrow circle of specialists and litterary critics and approaches the reader. Of course, the jury has a difficult work to do.’ All four winner works from each category will be published as a separate book, printed by quantity of 500 . The winners of the contest will be known during the awards ceremony, on November 11.

2011-06-29

New retirees suddenly confronted with plenty of time on their hands might be happy to learn that reading keeps one mentally alert and abreast of current aff airs, says Ursula Lenz of Germany\'s working group of senior citizens\' organizations, BAGSO. Growing old can present difficulties such as failing eyesight or problems concentrating, but experts encourage the elderly not to give up on reading and to adapt to their situation. From the perspective of health professionals, there are many advantages to reading books or newspapers for senior citizens. The ability to transform words into mental images is good for cognitive performance. Reading also improves vocabulary, language use and the ability to concentrate, according to Simone Helck from the Kuratorium Deutsche Altershilfe, an organization in Germany that helps promote and develop strategies for taking care of the elderly. So, what exactly happens in the brain when we read? "The brain builds new synapses, junctions between the neurons, when it\'s stimulated such as during reading," says Manfred Gogol, a physician and president of Germany\'s Society for Gerontology and Geriatrics. Gogol recommends reading books that deal with subjects that are of special interest to the reader. If a long novel seems like too much work, then try a novella or collection of short stories. But a prerequisite for reading is that any sight defect is corrected by an optician. In response to the needs of elderly people, publishers print books with large typefaces and bigger line spacing. Lenz says it is worthwhile asking for large print books in libraries and bookshops. But no matter what the reading matter is, another important aspect is being able to exchange opinions about a book with other people. Whether it\'s a society magazine, highbrow literature or a daily newspaper, there is always something to talk about.  

2011-06-24

    Անձնական օգտագործման նպատակով ստեղծագործությունների վերարտադրությունը առանց հեղինակի և հրատարակչի թույլտվության, սակայն նրանց վարձատրելու պայմանով` ներկայումս բազմաթիվ երկրներում իրականացվում է օրենքով: Նշված վարձատրությունը վճարում են վերարտադրության համար անհրաժեշտ սարքավորումներ (քսերոքս և այլն) արտադրողներն ու ներմուծողները:  ԼԵՀԱՍՏԱՆՈՒՄ ֆոտոպատճենահանող սարքեր (քսերոքս, սկաներ և այլն), արտադրողները և ներմուծողները վճարում են նշված սարքերի վաճառքի գնի 3 տոկոսի չափով, որի  - 50 տոկոսը հատկացվում է հեղինակներին,  - 50 տոկոսը` հրատարակիչներին:  ՖՐԱՆՍԻԱՅՈՒՄ անձնական նպատակով ստեղծագործությունների վերարտադրության համար հեղինակներն ու հրատարակիչները վարձատրվում են հավասարաչափ: Եթե իրավատերերը հայտնի չեն կամ հնարավոր չէ գտնել կամ պահպանության ժամկետն արդեն ավարտվել է` այդ գումարներն օգտագործվում են մշակութային նպատակներով:  ՀՈՒՆԳԱՐԻԱՅՈՒՄ ռեպրոգրաֆիական (լուսապատճենման) եղանակով վերարտադրության համար վարձատրությունը ռեպրոգրաֆիական իրավունքները կառավարող հունգարական ալիանսը սարքեր և կրիչներ ներկրողներից կամ արտադրողներից հավաքվում է տարեկան մեկ անգամ` վաճառքի գնի 8 տոկոսի չափով:  ԽՈՐՎԱԹԻԱՅՈՒՄ նմանօրինակ օգտագործման համար սահմանված է հրատարակչի վարձատրություն ստանալու իրավունքը, որի պահպանության ժամկետը 50 տարի է:  Հավաքված վարձատրությունը բաշխվում է իրավատերերին` օգտագործմանը համապատասխան կամ հատկացվում է նրանց հավասարաչափ:  ԳԵՐՄԱՆԻԱՅԻ WORT կազմակերպությունը քսերոքսի սարքեր օգտագործող կազմակերպությունների հետ կնքում է պայմանագրեր` միանվագ գումարների վճարումը համաձայնեցնելու նպատակով: Այդ գումարները որոշվում են վիճակագրական ուսումնասիրությունների հիման վրա, որն արտացոլում է պահպանվող ստեղծագործությունների ռեպրոգրաֆիական վերարտադրության ծավալը:  Վարչական ծախսերը ծածկելու նպատակով անհրաժեշտ մասհանումներ կա-տարելուց հետո հավաքված գումարը բաշխվում է գրական-գեղարվեստական, գիտական ստեղծագործությունների հեղինակների, իսկ մնացած գումարը` հրատարակիչների միջև: Եթե հեղինակի և հրատարակչի միջև կնքված պայմանագիրը նախատեսում է բաշխման այլ պայմաններ, ապա գումարը վերաբաշխվում է:  ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ Copyright Clearance Center (CCC) կազմակերպությունը, իրականացնում է ռեպրոգրաֆիական վերարտադրության իրավունքի կառավարում: Նրա նպատակն է փոխհատուցել գիտական, տեխնիկական և բժշկական տարբեր ամսագրերի հրատարակիչներին` քոլեջների, համալսարանների, գրադարանների, մասնավոր ընկերությունների և այլոց կողմից վերարտադրված օրինակների համար: CCC-ը ներկայացնում է նաև գրական-գեղարվեստական ամսագրերի, տեղեկատվական բյուլետենների, գրքերի, թերթերի իրավատերերին: Ներկայումս կենտրոնում գրանցված է մոտ մեկ միլիոն անվանում: Յուրաքանչյուր հրատարակիչ ինքն է սահմանում վարձատրության չափը իր ֆոտոպատճենվող ստեղծագործության համար: Կենտրոնը ստացվող վարձատրության գումարների մեծ մասը փոխանցում է հրատարակիչներին, որոնք այդ գումարը բաշխում են իրենց և հեղինակների միջև` նրանց հետ կնքված համաձայնագրերի համապատասխան:  ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ գործող «Հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 13-ից 18-րդ հոդվածները սահմանում են ստեղծագործությունների ազատ օգտագործումը առանց հեղինակի համաձայնության և վարձատրության, նպատակն արդարացնող ծավալով, ձեռքբերման սկզբնաղբյուրի և հեղինակի անվան պարտադիր նշումով: Սակայն ներկայումս արդեն մշակված է ՀՀ նոր օրենքի նախագիծ, որը համապատասխանում է Ռեպրոգրաֆիական վերարտադրության իրավունքների կառավարման կազմակերպությունների միջազգային ֆեդերացիայի (IFRRO), Եվրոխորհրդի հեղինակային իրավունքին առնչվող դիրեկտիվների և Մտավոր Սեփականության Համաշխարհային Կազմակերպության 1996թ. Ինտերնետային պայմանագրերի դրույթներին, իսկ օրենքի 34-րդ հոդվածով նախատեսում է նաև անձնական օգտագործման նպատակով ստեղծագործությունների վերարտադրության համար վարձատրության վճարումը:  Հոդված 34. Անձնական օգտագործման նպատակով ստեղծագործության վերարտադրման համար վարձատրության իրավունքը 1. Առանց հեղինակի, կատարողի, հնչյունագիր կամ ձայնատեսագրություն արտադրողի, հրատարակչի համաձայնության, սակայն նրանց վարձատրություն վճարելու պայմանով թույլատրվում է սարքերի օգնությամբ դատարկ կրիչների վրա վերարտադրել հրապարակված ստեղծագործություններն անձնական օգտագործման նպատակով:  Նշված վարձատրության վճարողներ են հանդիսանում` ա) ձայնագրության կամ տեսալսողական ստեղծագործության ամրագրման օրինակներ վերարտադրելու համար` տեխնիկական սարքավորումներ արտադրողը և ներմուծողը,  բ) տպագիր օրինակներ արտատպման միջոցով վերարտադրելու համար` տեխնիկական սարքավորումներ արտադրողը և ներմուծողը,  գ) ձայնագրության կամ տեսալսողական ամրագրման համար նախատեսված դատարկ կրիչներ արտադրողը և ներմուծողը:  2. Ստեղծագործությունն անձնական նպատակով վերարտադրելու համար վարձատրությունը կատարվում է սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ պարբերության «ա», «բ», «գ» ենթակետերում նշված տեխնիկական սարքավորումներն ու դատարկ կրիչներն արտադրող կամ ներկրող անձանց կողմից` դրանց ներմուծման կամ առաջին վաճառքի ժամանակ:  3. Ստեղծագործությունն անձնական օգտագործման նպատակով վերարտադրելու համար նախատեսված վարձատրության չափը և վճարման կարգը, սարքավորումների և նյութական կրիչների ցանկը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը:  4. Վարձատրության բաշխման կարգը սահմանվում է գույքային իրավունքները կառավարող կազմակերպությունների միջև կնքված պայմանագրով: Եթե պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ, նշված վարձատրությունը բաշխվում է հետևյալ կերպ. 40%` հեղինակներին, 30% ` կատարողներին, 30%` հնչյունագիր կամ տեսալսողական ստեղծագործության առաջին ամրագրման արտադրողներին, արտատպման միջոցով տպագիր արտադրանքի վերարտադրության դեպքում` 50%` հեղինակին, 50%` հրատարակչին:  5. Վարձատրություն չի վճարվում այն սարքավորումների և դատարկ կրիչների համար, որոնք ենթակա են արտահանման, ինչպես նաև մասնագիտական այն սարքավորումների համար, որոնք նախատեսված չեն տնային պայմաններում օգտագործելու համար:

2011-06-22

   Հունիսի 24-ին Գյումրիի գեղագիտական կենտրոնում  տեղի կունենա ծագումով գյումրեցի, ԱՄՆ-ում բնակվող երիտասարդ բանաստեղծ Հայկ-Արտյոմ Եսայանի «Ոգեզարթոնք» բանաստեղծությունների ժողովածուի եւ սկավառակի շնորհանդեսը: Երտասարդ հեղինակը սկսել է գրել 21 տարեկան հասակում եւ առաջին անգամ տպագրվելով Լոս Անջելոսի «Համայնքպատկեր» գրական-մշակութային ամսագրում, արդեն հասցրել է ընթերցողի իր թիմն ունենալ: Հեղինակի ինքնատիպ խոհափիլիսոփայական եւ քնարաշունչ գրվածքների առանցքը կյանքի, սիրո եւ մարդկային հարաբերություններն են` յուրահատուկ դրսեւորումներով: Հարկ է նշել, որ սա Հայաստանի գրողների միության Շիրակի մարզային մասնաճյուղի հերթական գրական կամուրջն է` Գյումրիի եւ սփյուռքում բնակվող հեղինակների միջեւ:  Գյումրեցի ընթերցողն արդեն նմանատիպ հանդիպումներ ունեցել է ԱՄՆ-ում բնակվող հայազգի բանաստեղծներ Արփիկ Չամրազի, Սոնա Վանի, Ավիկ Տեյմիրճյանի հետ:   

2011-06-22

Основатель Brick Tower Press утверждает, что товарный знак в названии приложения для чтения цифровых книг был использован незаконно. По сообщению агентства Bloomberg, в окружной суд Манхэттена (Нью-Йорк) поступил иск от Джона Колби (John T. Colby) - основателя независимой издательской компании Brick Tower Press. Издатель обвиняет корпорацию Apple в нарушении авторских прав при использовании товарного знака iBooks - как известно, такое название носит приложение для чтения электронных книг и работы с ретейлером iBookstore, запущенным в апреле прошлого года одновременно с появлением в продаже планшетника iPad. Как утверждает Колби, он приобрел связанные с этим знаком активы в 2006-2007 годах у издательства Byron Preiss, которое с 1999 года с использованием бренда ibooks опубликовало более тысячи наименований книг в твердом и мягком переплетах. В иске отмечается, что Apple принадлежат права на торговую марку iBook, без буквы s, на рынке в самом конце девяностых был замечен персональный компьютер под таким названием, и больше оно не использовалось вплоть до запуска магазина. Тот факт, что бренд стал использоваться применительно к электронным книгам, и вдобавок обрел лишнюю букву, по мнению Колби, является прямым покушением на его права. Представители Apple пока официально не отреагировали на претензию. Ресурс Apple Insider оперативно проанализировал документы Бюро патентов и товарных знаков США по запросу iBooks и выяснил, что заявка на этот товарный знак была впервые зарегистрирована в октябре 1996 года компанией Family Systems Limited Company, а позднее переоформлена на Apple. В ней описываются «аппаратное и программное обеспечения, используемые для поддержки и создания интерактивных электронных книг, которые пользователи могут модифицировать».

2011-06-13

    «Երևան – 2012 գրքի միջազգային մայրաքաղաք» միջոցառման շրջանակներում «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունը և իր կողմից հրատարակվող «Ուրախ գնացք» մանկական և «Իմ մոլորակը» պատանեկան ամսագրերը հայտարարում են «Չկարդալը վնասակար է» նշանաբանով Ընթերցանության հանրապետական 1-ին մրցույթ, որը տեղի կունենա 2011թ. սեպտեմբերից մինչև 2012թ. փետրվար ամիսը: Նման միջոցառումներ անց են կացվում եվրոպական մի շարք երկրներում, Ռուսաստանում և այլուր: Հատկապես Գերմանիայում, որը համարվում է աշխարհի ամենաընթերցող երկրներից մեկը, այն անցկացվում է ամեն տարի և կազմակերպվում է կառավարության աջակցությամբ: Ընթերցանության մրցույթին մասնակցում են այդ երկրի շուրջ 600 հազար միջին դասարանների աշակերտներ: Ընթերցանության hանրապետական 1-ին մրցույթն անցկացվելու է տարիքային երկու խմբերի` 2-4 և 5-7 դասարանների երեխաների միջև: Այն ունենալու է երկու ուղղվածություն` պոեզիա և արձակ: Մրցույթն ընթանալու է 3 փուլով` ընտրական, կիսաեզրափակիչ և եզրափակիչ: Սեղմեք հետևյալ հղումները՝ մրցույթի փուլերին և առաջարկվող գրականության ցանկերին ծանոթանալու համար: Մրցույթի փուլեր Առաջարկվող գրականության ցանկ, 2-4 դաս. Առաջարկվող գրականության ցանկ, 5-7 դաս Մասնակցության հայտ Լրացուցիչ տեղեկությունների համար կարող եք զանգահարել հետևյալ հեռախոսահամարներով` 374 (91) 46 82 10 (բջջ.)  374 (10) 52 08 48 (գրասենյակ) 374 (10) 61 43 27 նախագծի ղեկավար՝  Վանուշ Հարությունյան

2011-06-10

Հայաստանի Հանրապետությունում գրահրատարակչական և տպագրական գործունեություն իրականացնելը վաղուց արդեն լիցենզավորված չէ: Մեր իրականացրած գրահրատարակչական շուկայի ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ ՀՀ-ում հրատարակչական գործունեությամբ զբաղվում են ավելի քան 270 ընկերություններ, կազմակերպություններ, անհատ ձեռներեցներ, ինչպես նաև անհատ հեղինակներ: Նրանցից ավելի քան 50-ը մասնագիտացած են գրահրատարակչական ոլորտում, իսկ մոտ 40-ն ունեն տպագրական բազա:         Նրանցից ունիվերսալ են «Ամարաս», «Ամրոց», «Անահիտ», «Անկյունաքար», «Անտարես», «Ապոլոն», «Ասողիկ», «Արեգ», «Արևիկ», «Գիտանք», «Գիտություն», «Գրաբեր», «ԵՊՀ», «Զանգակ», «Էդիթ պրինտ», «Էյջի պրինտ», «Լուսաբաց», «Լույս», «Ծիծեռնակ», «Կոլլաժ», «Հայաստան», «Հանրագիտարան», «ՀԳՄ», «Մակմիլան Արմենիա», «Մուղնի», «Նահապետ», «Ոսկան Երևանցի», «Պրինտ ինֆո», «Սարգիս Խաչենց», «Վան Արյան», «ՎՄՎ պրինտ», «Տիգրան Մեծ» հրատարակչությունները: Հատուկ ուղվածություն ունեն «Հայկական հանրագիտարանը», «Անահիտը»` արվեստաբանական, «Արևիկը»` մանկական, «Լույսը»` ուսումնական, «Կոլլաժը»` քարտեզագրական, «Կոմիտասը»` երաժշտական:         Տպագրական ծավալներով գրաշուկայում կայուն դիրք ունեն «Անտարեսը», «Աստղիկը», «Արևիկը», «Զանգակը», «Լույսը», «Մակմիլան Արմենիան», «Ոսկան Երևանցին», «Էդիպ պրինտը», «Տիգրան Մեծը», որոնք առանձնանում են հատկապես դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների հրատարակմամբ:         Ուրախալի է, որ այսօր շքեղ, հուշանվերային պատկերագրքեր (ալբոմներ) տպագրում է ոչ միայն «Տիգրան Մեծը», այլ նաև «Անտարեսը», «Ամարասը», «Արեգը», «Զանգակը», «Էդիտ պրինտը», «Ոսկան Երևանցին», «Էյջի Պրինտը» և այլ: Հանրագիտական գրականությամբ «Հայկական հանրագիտարանից» զատ մեծացրել են տպագրական ծավալները «Արեգը», «Անտարեսը», «Արևիկը», «Զանգակը», «Լուսաբացը», «Էդիթ պրինտը»:          Մանկապատանեկան գրականության հրատարակմամբ զբաղվում են երկու տասնյակից ավելի ընկերություններ: Շատ ավելի լայն ընդգրկում ունի գիտական գրականությունը` ճարտարագիտական, բժշկական, պատմագիտական, իրավագիտական, գրականագիտական, քաղաքագիտական, երաժշտագիտական և այն, որոնք հրատարակում են ոչ միայն վերը նշված հրատարակչությունները, այլ նաև բուհերը, գրադարանները, ակադեմիական ինստիտուտները: Նրանց մեջ առանձնանում են «Գիտությունը», «Ասողիկը», «Հայաստանը», «Նաիրին», «Էդիթ պրինտը», «Զանգակը», «Անտարեսը», «Սարգիս Խաչենցը», «Գիտանքը», «Ամրոցը», «Կոմիտասը», «Նժարը», «Օրենք և իրավունքը», «ԵՊՀ»-ն, «Տնտեսագետը», «Լինգվան», «Ճարտարագետը»:       Նրանցից մի քանիսը չնայած փոքր տպաքանակներով, այնուամենայնիվ որոշակիորեն բավարարում են գիտական գրականության պահանջարկ ունեցող ընթերցողներին:       Գեղարվեստան գրականություն հրատարակում են պրակտիկորեն բոլոր հրատարակչությունները: Առաջատարը Հայաստանի գրողների միության հրատարակչությունն է; Նրանից ետ չեն մնում «Նաիրին», «Զանգակ», «էդիտ պրինտ», «Հայաստանը», «Արևիկը», «Ոսկան Երևանցին», «Անտարեսը», «Մուղնի», «ՎՄՎ պրինտ» և այլն:        Երաժշտական բազմաբնույթ գրքեր «Կոմիտաս»-ից զատ հրատարակում են «ԵՊԿ», «Արճեշը», «Ամրոցը»:        Ետսովետական և անցումային շրջանի թարգմանչական գրականության ասպարեզում հիշատակման է արժանի Ապոլոնի առաջին թարգմանչական մատենաշարը` Ֆոլքներ, Քամյու, Կաֆկա, Նիցշե, Հեսսե, Ռեմբո, Էլիոթ Քորխես և այդպես շուրջ 40 հատոր, այն էլ թարգմանած բնագրերից: Վերը նշված մատենաշարի շատ գրքեր այսօր էլ մեծ պահանջարկ ունեն և ցավոք չեն վերահրատարակվում: «Ապոլոնը» էստաֆետը հանձնեց «Նաիրի», «Հայաստան», «Անտարես», «Արևիկ», «Աննա և Միքայել», «էդիթ պրինտ», որոնք էլ հայ ընթերցողին մատուցել և մատուցում են հրաշալի` հիմնականում բնագրերից թարգմանած գրքեր: Հանրագիտական գրականության շարքը լրացնում են բառարանները, որոնք այսօր շուկայում լայն պահանջարկ ունեն, որոնց հրատարակիչներն են «Էդիթ պրինտը», «Արեգը», «Զանգակը», «Անկյունաքարը», «Գիտանքը», «Անտարեսը», «ՎՄՎ պրինտը»: Եվ, վերջապես, սուրբ Էջմիածնի հրատարակչության լույս ընծայած հոգևոր գոհարների մասին` Գրիգոր Նարեկացի, Վարդան Արևելցի, Գրիգոր Տաթևացի, Կյուրեղ Երուսաղեմցի, Եփրեմ Ասորի, Գրիգոր Նյուսացի, Ներսես Լամբրոնացի… Հոգևոր գրականությանը մեծ տեղ են հատկացնում «ԵՊՀ», «Անկյունաքար», «Մուղնի» հրատարակչությունները:           Հայաստանյան գրաշուկայի ներկապնակը շատ վառ է և գունեղ: Մնում է ցանկալ, որ շուրջ 300 ուղղվածություն ունեցող թեմատիկ գրականության յուրաքանչյուր գիրք գտնի իր ընթերցողին: Շատ ուրախալի է, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և հեռահաղորդակցական ոլորտի բուռն զարգացման շրջանում անգամ  Գիրքը չի կորցնում իր ուրույն տեղը մեր կյանքում:       www.publishers.am կայքի ադմինիստրացիան լի է հավատով, որ հեռու չէ այն օրը, երբ յուրաքանչյուր ընտանիք համակարգչի հարևանությամբ կունենա «հասարակ» գրապահարան` լի իր նախասիրություննեին համահունչ գրքերով:  

2011-06-03

На аукционе Sotheby’s в Лондоне была продана книга «Birds of America» натуралиста XIX века Джона Джеймса Одюбона (John James Audubon) за рекордные 7,3 миллиона фунтов стерлингов (8,6 млн евро). Таким образом, первое издание книги "Birds of America" установило новый мировой рекорд для печатного издания. «Birds of America» издавался в период с 1827 года по 1838-й. «Птицы Америки» представляют собой четырёхтомник, в который входят 1000 литографий, раскрашенных вручную акварелью. На них изображены птицы около 500 видов в натуральную величину. Изначально было издано около 170 экземпляров «Birds of America». Три из них находятся в частных коллекциях в России. Лондонский книжный дилер и коллекционер Майкл Толлемаш (Michael Tollemache), купивший издание на аукционе, заявил, что книга «бесценна». Незадолго до аукциона Sotheby’s среди коллекционеров прошел слух,что владелец книги намеревается продавать иллюстрации по отдельности. По мнению специалистов, подобный шаг был бы настоящим святотатством по отношению к уникальному изданию. К счастью, слух не подтвердился, и книга осталась в неприкосновенности. Натуралист, орнитолог и художник-анималист Джон Джеймс Одюбон родился на острове Гаити в 1785 году в семье французского капитана. В 1803 году он иммигрировал в США. Автору потребовалось 12 лет, чтобы закончить работу. Джон Джеймс Одюбон составил коллекцию рисунков, путешествуя по Америке и отстреливая птиц, чтобы затем нарисовать точную картину.

2011-04-20

                  Ս/թ ապրիլի 29-ից մայիսի 3-ը կայացած Ժնևի Գրքի և մամուլի 25-րդ միջազգային ցուցահանդես-տոնավաճառում Հայաստանը ներկայացավ պատվավոր հյուրի կարգավիճակով: Հանդիսավոր բացմանը մասնակցեցին Շվեյցարիայում ՀՀ Արտակարգ և լիազոր դեսպան Շառլ Ազնավուրը, Ժնևի քաղաքապետ Սանդրին Սալերնոն և ՀՀ մշակույթի նախարարի տեղակալ Արև Սամուելյանը: Հայաստանին տրամադրված շուրջ 1000 քմ տարածքում ներկայացված էին ալբոմային, թարգմանական, մշակութային ժառանգությունը ներկայացնող, հանրագիտարանային, գեղարվեստական, մանկական, ցեղասպանությանն առնչվող գրքեր և էլեկտրոնային գրականություն, բառարաններ, քարտեզներ, բուկլետներ, կատալոգներ, սփյուռքահայ մամուլ, ինչպես նաև «Հայ հնատիպ գիրքը», «Հայաստանի 12 մայրաքաղաքները» ցուցահանդեսները և գեղանկարիչ Նարեկ Ավետիսյանի «Սիմուլակրում» շարքը: Մասնավորապես, շնորհանդեսներին մասնակցեցին գրող Ռազմիկ Դավոյանը, Խնկո Ապոր անվան մանկական ազգային գրադարանի տնօրեն Ռուզան Տոնոյանը, «Արևիկ» հրատարակչության փոխտնօրեն Սմբատ Գյուրջյանը և այլք: Տաղավարում Հայաստանի և սփյուռքի գրողների, գրականագետների, հրատարակիչների, մշակույթի գործիչների մասնակցությամբ անցկացվեցին 25 շնորհանդեսներ, 8 թեմատիկ կլոր սեղաններ: Տարածքում գործում էր տեղեկատվական կենտրոնը: Անընդմեջ ցուցադրվում էին Հայաստանը ներկայաց ող տեսաֆիլմեր: Ծրագիրն իրականացվում էր «Թոփալյան» հիմնադրամի և Շվեյցարիայում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանատան հետ համատեղ: Մայիսի 2-ին Շվեյցարիայի Համադաշնության նախագահ Միշելին Կալմի-Ռեյի հրավերով նախագահ Սերժ Սարգսյանը պաշտոնական այցով ժամանեց Ժնեւ։ Այցի շրջանակում հանրապետության ղեկավարն այցելեց ցուցահանդես- տոնավաճառ։ Ցուցահանդեսում շրջելուց հետո նախագահն իր տպավորությունները ներկայացրեց, նշելով, որ այն հայատառ գրատպության 500-ամյակին ու 2012թ. Երեւանի՝ համաշխարհային գրքի մայրաքաղաքի պատվավոր կոչմանը նախորդող շատ կարեւոր իրադարձություն է։ Սերժ Սարգսյանն ուրախությամբ փաստեց, որ Հայաստանը ցուցահանդեսի հոբելյանական 25-րդ տարում Ժնեւում ներկայացված է պատվավոր հյուրի կարգավիճակով։ «Մեզանում գրքի նկատմամբ ակնածանքը խոր եւ դարերի պատմություն ունեցող արմատներ ունի եւ գալիս է այն ժամանակներից, երբ նորաստեղծ հայոց այբուբենով գրվեց առաջին հայերեն գիրքը, որն Աստվածաշնչի թարգմանությունն էր։ Գրեթե միաժամանակ ստեղծվեցին հայ գրականության գլուխգործոցներ, որոնք շատ առումներով կատարյալ ուսումնական ձեռնարկներ են նաեւ այսօր։ Ընդհանրապես, հայ ժողովրդի ընթացքը, հետագա մեր բոլոր թռիչքների ելման կետը հենց 5-րդ դարի սխրանքն էր, որ իրականացրեցին մեր մեծ երախտավորները։ Ինչպես գիտեք, հաջորդ տարի մենք նշելու ենք հայատառ գրատպության 500-ամյակը։ Տպավորությունս այն է, որ ժամանակին գրատպության գյուտի իրականացրած հեղափոխությունն իր ընդգրկումով նման է այսօրվա համակարգչային հեղափոխությանը։ Յուրաքանչյուր ժամանակաշրջան բերում է իր պահանջները, բայց հայերի համար գրքի մշակույթի չափանիշը բոլոր ժամանակներում եղել եւ մնում է Եվրոպան, եւ խորհրդանշական է ու օրինաչափ, որ մենք այսօր այստեղ ենք գտնվում։ 2012թ. Երեւանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հռչակված է համաշխարհային գրքի մայրաքաղաք, նախատեսված են բազմաթիվ միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, համերգներ։ Մեծ հոբելյանները եւ նման ձեռնարկները մենք համարում ենք շատ գեղեցիկ առիթ՝ հատկապես նոր սերնդին գրքի հետ կապելու համար։                     Մեզ համար ընթերցող հասարակություն ունենալը կենսական պայման է։ Չկարդացող Հայաստան պարզապես չի կարող լինել։ Մենք նաեւ օգտագործում ենք այս առիթը՝ կարգի բերելու մեր գրադարանները, նորոգելու եւ բացելու նոր գրախանութներ, գրքի կենտրոններ։ Արդեն գրեթե ավարտված են Մատենադարան թանգարան-ինստիտուտի նոր շենքի շինարարական աշխատանքները։ Եվ այդ նոր շենքի չափերը, ծավալը երեք անգամ ավելի են, քան այսօր գործող ձեզ ծանոթ Մատենադարանի չափերը։ Շուտով մենք սկսելու ենք Մատենադարանի գործող՝ հին շենքի վերանորոգման աշխատանքները, որպեսզի արդեն աշնանն ունենանք ինչպես գրքի պահպանման, ուսումնասիրման, պրոպագանդման ժամանակակից կենտրոն, այնպես էլ մեծ ցուցասրահներ՝ նախկին շենքում։ Ամբողջովին կվերանորոգվեն մեր հանրային գրադարանի գլխավոր մասնաշենքը եւ Խնկո-Ապոր անվան մանկական գրադարանի շենքը։ Կվերանորոգվեն նաեւ տասը մարզային գրադարաններ։ Գրական միջազգային ծրագրերի շրջանակներում աշխարհի տարբեր երկրներից Երեւան կժամանեն գրողներ, ովքեր համատեղ կքննարկեն իրենց նոր ու նորարարական գաղափարները, ժամանակակից գրականության խնդիրները եւ, իհարկե, դրանց լուծմանն առնչվող թեմաներ։ 2012թ. պատեհ առիթ է մեր գրական ժառանգությունն աշխարհին ներկայացնելու համար։ Հայ միտքն ու հոգին ստեղծել են գործեր, որոնք արժանի են միջազգային ուշադրության եւ ճանաչման»,-ասել է նախագահ Սարգսյանը։ Հանրապետության ղեկավարը շրջել է ցուցահանդեսի հայկական տաղավարում, ծանոթացել Հայաստանի եւ սփյուռքի հրատարակչությունների տպագրած գրքերին:

2010-11-27

Հրապարակող` ՀԱՅԱՐՏ (http://hayart.net) Կարծիք կա, որ հիմիկվա երեխաները (մեծերը նույնպես) գրեթե գիրք չեն կարդում: Իբր հեռուստացույցն ու ինտերնետը արդեն գրավել են դրանց տեղը, իսկ գրական հերոսները, որոնք դեռ չեն հասցրել դառնալ կինոկերպարներ, կարող են այդպես էլ մնալ մոռացության մեջ: Մեզ մոտ գուցե և այդպես է, սակայն աշխարհում ամեն ինչ այնքան էլ մռայլ չէ. հիմիկվա երեխաները (մեծերը նույնպես) լավ էլ կարդում են: Ավելին, ամեն տարի տարբեր ծառայություններ կազմում են վտանգավոր ու արգելված գրքերի սև ցուցակներ և խորհուրդ տալիս ընթերցողներին հեռու մնալ այդ գրքերից: Իհարկե, «վտանգավոր գիրք» հասկացությունը սուբյեկտիվ բան է: Մի դպքում այն ենթադրում է անառողջ ապրելակերպի քարոզչություն, մի դեպքում` ազգամիջյան թշնամանքի հրահրում, մեկ այլ դեպքում հոմոսեքսուալիզմի կամ ագրեսիայի քարոզչություն և այսպես շարունակ: Էնչևէ, փորձենք տեսնել թե, ո՞ր գրքերն են վտանգավոր համարում աշխարհում: Սև ցուցակ № 1 Սկսենք Ռուսաստանից: Անցյալ տարի ինտերնետում աղմուկով քննարկում էին ՌԴ Թմրադեղերի շրջանառության վերահսկողության դաշնային ծառայության կողմից ռուսական գրախանութներին ուղարկված սև ցուցակը: Այո- այո, ռուսական Госнаркоконтроль-ը հետաքրքրվում է ոչ միայն թմրադեղերով, այլ նաև գրականությամբ: Գրախանութներին ուղարկված սև ցուցակում հայտնվել էին այնպիսի հայտնի և նույնիսկ արդեն էկրանավորված գործեր, ինչպիսիք են Արտուրո Պարես-Ռեվերտեի «Հարավի թագուհին», Ալեքս Գարլենդի «Ծովափը», Հանթեր Ս. Թոմպսոնի «Վախն ու ատելությունը Լաս-Վեգասում», Իրվին Ուելշի հայտնի վեպերն ու ամերիկացի հայտնի ֆանտաստ գրող Ֆիլիպ Դիկի ստեղծագործությունները: Ինչո՞վ են վտանգավոր այս գրքերը. Պատասխանը պարզ է` թմրամոլության քարոզչություն: Սև ցուցակ № 2 Ամերիկյան HUMAN EVENTS հրատարակչությունը իր վրա առաքելություն էր վերցրել` հրապարակել վերջին երկու հարյուրամյակի ամենավտանգավոր գրքերի տասնյակը: Ցուցակը կազմվել էր ժամանակակից հայտնի քաղաքական ու հասարակական գործիչների և գիտնականների շրջանում անցկացված հարցման հիման վրա: Արդյունքում վերջին երկու հարյուրամյակների ամենավտանգավոր գիրքը ճանաչվել էր Կարլ Մարքսի և Ֆրիդրիխ Էնգելսի «Կոմունիստական մանիֆեստը»: Թեժ տասնյակի մեջ հայտնվել էին նաև Հիտլերի, Նիցշեի և Մաո Ցզեդունի գործերը: Սև ցուցակն ամբողջապես ունի հետևյալ տեսքը` 1. «Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստ» - Հեղինակներ` Կարլ Մարքսի և Ֆրիդրիխ Էնգելս 2. Mein Kampf («Իմ պայքարը») - Հեղինակ` Ադոլֆ Հիտլեր 3. Մաո Ցզեդունի ասույթները 4. «Արու մարդու սեռական վարքը» - Հեղինակ` Ալֆրեդ Կինսի 5. «Դեմոկրատիան և կրթությունը» - Հեղինակ` Ջոն Դյուի 6. «Կապիտալ» - Հեղինակ` Կարլ Մարքս 7. «Կանացիության գաղտնիքը» - Հեղինակ` Բետտի Ֆռիդեն 8. «Պոզիտիվ փիլիսոփայության դասընթաց» - Հեղինակ` Օգյուստ Կոնտ 9. «Չարից և բարուց անդին» - Հեղինակ` Ֆրիդրիխ Նիցշե 10. «Զբաղվածության, տոկոսի և փողի ընդհանուր տեսություն» - Հեղինակ` Ջոն Մեյնարդ Քեյնս Ինչո՞վ են վտանգավոր այս գրքերը. Քաղաքական գործիչների և գիտնականների կարծիքով այս գրքերը քարոզում են` գերմարդու կեղծ գաղափար, ֆեմինիզմ, անբարո վարք, նացիզմի և ռասսայական խտրականության տեսություններ, մերժում են կրոնը և համընդհանուր ընդունված բարոյականության նորմերը: Սև ցուցակ № 3 Ամերիկյան Գրադարանների ասոցիացիան ամեն տարի կազմում է այն գրքերի սև ցուցակը, որոնք խորհուրդ է տրվում հանել մանկական և դպրոցական գրադարաններից: Այս տարի հերթը հասել էր երիտասարդների կողմից սիրված` վամպիրների մասին պատմություններին: Ստեֆանի Մայերի վամպիրների մասին պատմությունների ամբողջ շարքը վտանգավոր է ճանաչվել երեխաների ու դեռահասների համար: Սակայն այս սև ցուցակի մեջ ընկել է ոչ միայն ժամանակակից գրականությունը: Արդեն դասական դարձած Հարփեր Լիի «Սարյակ Մի՛ Սպանիր» գիրքը նույնպես այսուհետև ցանկալի է հեռու պահել երեխաներից: Ի դեպ, Հարփեր Լին 1961 թ. արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի (ԱՄՆ-ում գրականության և արվեստի այլ ասպարեզներում տրվող ամենաբարձր մրցանակներից մեկը): Բայց իբրև ամենավտանգավոր գիրք Գրադարանների ասոցիացիայի կողմից ճանաչվել է սիրված ու գերհայտնի Փոթերիանան (Հարի Փոթերի մասին գրքերի շարքը): Դեռ բոլորովին վերջերս Ջոան Ռոուլինգին գովում էին այն բանի համար, որ կարողացավ երեխաներին ու երիտասարդներին կտրել համակարգչից և նստեցնել գրքի առջև, իսկ հիմա հրաշագործ տղայի մասին պատմությունները խորհուրդ են տալիս հանել մանկական գրադարաններից: Գրադարանների ասոցիացիայի հրապարակած սև ցուցակն ամբողջությամբ սա է. 1. Հարի Փոթերի մասին գրքերի շարքը - Հեղինակ` Ջոան Ռոուլինգ 2. And Tango Makes Three (Կոմիքս) - Հեղինակներ` Փեյթեր Փարնել և Ջասթին Ռիչարդսոն 3. ttyl գրքերի շարքը - Հեղինակ` Լորեն Մայրեկլ 4. «Սարյակ Մի՛ Սպանիր» - Հեղինակ` Հարփեր Լի 5. Ստեֆանի Մայերի վամպիրների մասին պատմությունների չորս հատորները Ինչո՞վ են վտանգավոր այս գրքերը. Վամպիրի և դպրոցական աղջկա սիրավեպին մեղադրում են չափազանց սեքսուալիզմի, կրոնական շեղումների և թիրախային ընթերցողի տարիքին անհամապատասխան տեքստեր ունենալու համար: Շատ քննադատներ էլ այս վամպիրագրությունները վտանգավոր են համարում նաև այն պատճառով, որ դրանք ուղակի վատ գրական ճաշակ են ձևավորում երեխաների մոտ: Ինչ վերաբերվում է «Սարյակ Մի՛ Սպանիր»-ին, բարոյականության աչալուրջ պահապանները գրեթե 50 տարի անց դրա մեջ նկատել են ռասիստական հայտարարություններ, ինչը Ամերիկայում, այն էլ ներկայիս նախագահի օրոք, բացարցակ անթույլատրելի է: SMS հաղորդագրությունների տեսքով գրված ttyl գրքերի շարքը, մեղադրվում է մերկ մարմնի չափից շատ հանդիպող մանրամասն նկարագրություններ ունենալու, թմրամոլության քարոզչության և անպարկեշտ բառապաշարի օգտագործման համար And Tango Makes Three կոմիքսում գրադարանների ասոցիացիան տեսել է հոմոսեքսուալիզմի թաքնված քարոզչություն (Գիրքը պատմում է երկու նույնասեռ պինգվինների մասին, որոնք ուզում էին երեխա ունենալ): Իսկ միլիոնավոր ընթերցողներ ունեցող և ընթերցողների կողմից սիրված Հարի Փոթերի մասին գրքերը մեղադրվում են ընտանեկան արժեքների արժեզրկման և օկուլտիզմի մեջ:   Այ էսպիսի հետաքրքիր բաներ:   Հայաստանում սև ցուցակներ կարծես թե չկան: Մեր ազատությունը սահմաններ չունի: Չնայած մեր գրողների մեծ մասը հաստատ դեմ չէր լինի, իրենք ամենաշատն են սիրում արգելվածի, հալածվածի ու չհասկացվածի դրոշակը, ու երբեմն նույնիսկ իրենց համար փոքրիկ արգելքներ են սարքում:

2010-03-26

  Ֆրանսիայի մայրաքաղաքում մարտի 25-ին բացվել է աշխարհում գրքի ամենախոշոր միջոցառումներից մեկը` Գրքի միջազգային սրահը: Այն անցկացվում է 30-րդ անգամ և տևելու է մինչև ապրիլի 1-ը: Ավելի քան 1000 քմ մակերեսով տարածքում ներկայացված են հազարավոր խոշոր, ինչպես նաև փոքր հրատարակչություններ աշխարհի 25 երկրներից: Բացի այդ` ներկայացված են նաև գրքի առևտրով զբաղվող խոշոր ընկերություններ, ինտերնետային հրատարակություններ և գրադարաններ: Փարիզ են ժամանել տարբեր երկրներից մի քանի տասնյակ գրողներ և բանաստեղծներ` Ումբերտո Էկոն, Սալման Ռուշդին, Դորիս Լեսինգը, Փոլ Օստերը: Ցուցահանդեսի շրջանակում անցկացվելու է ավելի քան 600 միջոցառում: Միջազգային այս ցուցահանդեսի հանդիպման գլխավոր թեման նոր տեխնոլոգիաների ներդրման հարցն է գրականության տարածման գործում: Թվային գրքերի բանկերի ստեղծման, նման ստեղծագործությունների վաճառքի և հեղինակային իրավունքների պաշտպանության հարցերին ևս մեծ ուշադրություն են դարձվելու: Փարիզում գրքի միջազգային ցուցահանդես-տոնավաճառին առանձին տաղավարով ներկայանում է նաև հայաստանյան պատվիրակությունը: ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվիրակության կազմում ընդգրկված են հրատարակիչներ, գրատարածման ցանցի ներկայացուցիչներ, որոնք կներկայացնեն վերջին երկու տարում պետական պատվերով և պետական աջակցությամբ հրատարակված ավելի քան 80 անուն գիրք: Ցուցահանդես-տոնավաճառի շրջանակում տեղի են ունենալու հայկական տաղավարի շնորհանդեսը, հանդիպումներ և քննարկումներ ֆրանսահայ գրողների, արտասահմանյան հրատարակիչների, գրատարած ցանցի ներկայացուցիչների հետ: Այդ օրերին տեղի կունենա նաև պետական պատվերով տպագրված «Սփյուռքահայ նորագույն պատմվածք» գրքի շնորհանդեսը, որին կմասնակցեն ֆրանսահայ մամուլի և գրական շրջանակի ներկայացուցիչները:    

2010-02-24

2010-02-16

2009-06-23

    Գլուխ 2: Հեղինակային իրավունք Հոդված 3. Հեղինակային իրավունքի օբյեկտները 1. Հեղինակային իրավունքի օբյեկտ է համարվում գրականության, գիտության և արվեստի բնագավառներում հեղինակի ինքնուրույն կամ այլ հեղինակների հետ իրականացրած ստեղծագործական աշխատանքի յուրօրինակ արդյունքը (այսուհետ` ստեղծագործություն), որն արտահայտված է բանավոր, գրավոր կամ այլ օբյեկտիվ ձևով, ներառյալ` մշտապես կամ ժամանակավոր պահպանվող էլեկտրոնային ձևը, անկախ ստեղծագործության ծավալից, նշանակությունից, արժանիքներից ու ստեղծման նպատակից։ 2. Նյութական կրիչի վրա չամրագրված բանավոր ստեղծագործությունը համարվում է օբյեկտիվ ձև ունեցող, եթե այն մատչելի է դարձել հանրությանը հրապարակային կատարման կամ այլ ձևով։ 3. Հեղինակային իրավունքը տարածվում է ինչպես հրապարակված, այնպես էլ չհրապարակված ստեղծագործությունների վրա։ 4. Հեղինակային իրավունքի օբյեկտներ են՝  ա) գրական, գիտական ստեղծագործությունները, ինչպես նաև համակարգչային ծրագրերը.  բ) գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի, դիզայնի և կերպարվեստի այլ ստեղծագործությունները. գ) դրամատիկական և երաժշտադրամատիկական ստեղծագործությունները, սցենարները, սցենարային պլանները, լիբրետոները և բեմական ցուցադրման այլ ստեղծագործությունները. դ) պարարվեստի և մնջախաղի ստեղծագործությունները. ե) տեքստով կամ առանց տեքստի երաժշտական ստեղծագործությունները. զ) տեսալսողական ստեղծագործությունները (կինո-հեռուստաֆիլմերը, անիմացիոն և մուլտիպլիկացիոն կինոնկարները, կարճ երաժշտական տեսահոլովակները, գովազդային, փաստագրական, փաստավավերագրական և այլ ֆիլմերը). է) դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և բեմական գրաֆիկայի ստեղծագործությունները. ը) լուսանկարչական և նման եղանակով ստեղծված ստեղծագործությունները, որոնք համապատասխանում են սույն հոդվածի առաջին մասի դրույթներին. թ) քաղաքաշինական, ճարտարապետական, այգեպուրակային արվեստի ստեղծագործությունները և դրանց լուծումները ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ առանձին մասերը. ժ) աշխարհագրությանը, տոպոգրաֆիային, երկրաբանությանը, քաղաքաշինությանը, ճարտարապետությանը և այլ գիտություններին վերաբերող քարտեզները, նախագծերը, էսքիզները և պլաստիկ ստեղծագործությունները.  ժա) ածանցյալ ստեղծագործությունները, մասնավորապես՝ - այլ ստեղծագործությունների թարգմանությունները, ադապտացիաները, փոխադրումները, դաշնավորումներն ու վերադաշնավորումները, մշակումներն ու վերամշակումները, բեմականացումները, կինեմատոգրաֆիական վերափոխումները և գրականության, գիտության, արվեստի ստեղծագործությունների այլ վերափոխումները, որոնք համապատասխանում են սույն հոդվածի առաջին մասի դրույթներին, - ստեղծագործությունների ժողովածուները (հանրագիտարանները, անթոլոգիաները), տվյալների բազաները և այլ կազմածո ստեղծագործությունները, որոնք ըստ իրենց պարունակության ընտրության և (կամ) տեղաբաշխման ստեղծագործական աշխատանքի արդյունք են.  ժբ) ստեղծագործության մասերը (անվանումը, կերպարները և այլն), որոնք համապատասխանում են սույն հոդվածի առաջին մասի դրույթներին և կարող են օգտագործվել ինքնուրույն.  ժգ) տառատեսակները. ժդ) սույն հոդվածի առաջին մասի դրույթներին համապատասխանող այլ ստեղծագործություններ։ Հոդված 4. Հեղինակային իրավունքի օբյեկտ չհամարվող ստեղծագործությունները 1. Հեղինակային իրավունքի օբյեկտներ չեն՝ ա) ժողովրդական բանահյուսության և արվեստի ստեղծագործությունները. բ) օրվա նորությունների կամ ընթացիկ իրադարձությունների և փաստերի մասին տեղեկատվությունը. գ) պաշտոնական փաստաթղթերը՝ իրավական ակտերը, պայմանագրերը և դրանց պաշտոնական թարգմանությունները. դ) պաշտոնական խորհրդանիշերն ու նշանները (դրոշներ, զինանշաններ, շքանշաններ, դրամանիշներ).  ե) քաղաքական ելույթները, դատավարության ընթացքում արտասանված ճառերը. զ) առանց մարդու ստեղծագործական գործունեության՝ տեխնիկական միջոցների օգնությամբ ստացված արդյունքները։ 2. Հեղինակային իրավունքը չի տարածվում գիտական հայտնագործությունների, գաղափարների, սկզբունքների, մեթոդների, ընթացակարգերի, տեսակետների, համակարգերի, արարողակարգերի, գիտական տեսությունների, մաթեմատիկական բանաձևերի, վիճակագրական դիագրամների, խաղի կանոնների վրա, եթե անգամ դրանք արտահայտված, նկարագրված, բացահայտված, լուսաբանված են ստեղծագործություններում։ Հոդված 5. Ստեղծագործության հրապարակումը և լույսընծայումը 1. Ստեղծագործությունը համարվում է հրապարակված, եթե այն հեղինակի կողմից կամ նրա համաձայնությամբ առաջին անգամ մատչելի է դարձել հանրությանը հրապարակային արտասանության, հրապարակային կատարման, հրապարակային ցուցադրման, լույսընծայման (հրատարակման), հեռարձակման կամ հանրությանը մատչելի դարձնելու այլ միջոցներով։ 2. Ստեղծագործությունը համարվում է լույս ընծայված (հրատարակված), եթե հեղինակի համաձայնությամբ ցանկացած միջոցներով, այդ թվում` էլեկտրոնային համակարգերի միջոցով, արտադրված ստեղծագործության օրինակները շրջանառության մեջ են դրվել բավարար քանակով։ Լույսընծայում չի համարվում դրամատիկական, երաժշտադրամատիկական, տեսալսողական կամ երաժշտական ստեղծագործության կատարումը, գրական ստեղծագործության ասմունքը, գրական կամ արվեստի ստեղծագործության հեռարձակումը, արվեստի ստեղծագործության ցուցադրումը և ճարտարապետական ստեղծագործություն հանդիսացող շինության կառուցումը։ Հոդված 6. Հեղինակը Հեղինակ է ճանաչվում այն ֆիզիկական անձը, ով ստեղծել է ստեղծագործությունը։ Հոդված 7. Համահեղինակությունը 1. Երկու կամ ավելի անձանց համատեղ ստեղծագործական աշխատանքով ստեղծված ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքը պատկանում է համահեղինակներին համատեղ՝ անկախ ստեղծագործության կառուցվածքից։ Համահեղինակությամբ ստեղծված ստեղծագործության առանձին մասը համարվում է ինքնուրույն նշանակություն ունեցող, եթե դա կարող է օգտագործվել ստեղծագործության մյուս մասերից անկախ։ Համահեղինակներից յուրաքանչյուրն իրավունք ունի ստեղծագործության իր ստեղծած ինքնուրույն նշանակություն ունեցող մասն օգտագործելու իր հայեցողությամբ, եթե այլ բան նախատեսված չէ նրանց միջև կնքված պայմանագրով։ Համահեղինակությամբ ստեղծված ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքը ճանաչվում է, եթե հեղինակներից թեկուզ մեկը սույն օրենքով օգտվում է հեղինակային իրավունքից։ 2. Ստեղծագործությունն ամբողջությամբ օգտագործելու իրավունքը պատկանում է համահեղինակներին համատեղ։ Համահեղինակների փոխհարաբերությունները սահմանվում են նրանց միջև կնքված պայմանագրով։ Պայմանագրի բացակայության դեպքում ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքը պատկանում է բոլոր հեղինակներին համատեղ, իսկ ստացվող եկամուտը նրանց միջև բաշխվում է հավասար։ Համահեղինակությամբ ստեղծված և անբաժանելի ամբողջականություն համարվող ստեղծագործության համահեղինակներից ոչ մեկն իրավունք չունի առանց հիմնավորված պատճառաբանությունների արգելելու մյուս համահեղինակներին ստեղծագործության օգտագործումը։ Հոդված 8. Հեղինակության կանխավարկածը 1. Հեղինակ է ճանաչվում այն անձը, ում անունը որպես հեղինակ նշված է ստեղծագործության վրա, կամ ում անունը որպես հեղինակ նշված է ստեղծագործությունը հրապարակելիս, կամ ում անունը որպես հեղինակ նշված է գույքային իրավունքները կոլեկտիվ հիմունքներով կառավարող համապատասխան կազմակերպությունում, կամ նոտարի մոտ, կամ օրենքով համապատասխան լիազորություն ունեցող այլ կազմակերպություններում ի պահ հանձնված ստեղծագործության օրինակի վրա, քանի դեռ հակառակն ապացուցված չէ։ Սույն դրույթը կիրառվում է նաև այն դեպքերում, երբ այդ անունը կեղծանուն է, և կեղծանունով հանդես եկող հեղինակի անձը կասկած չի հարուցում։ 2. Ստեղծագործությունը անանուն կամ կեղծանունով լույսընծայման դեպքում լույս ընծայող անձը, ում անունը կամ անվանումը նշված է ստեղծագործության վրա, այլ ապացույցների բացակայության դեպքում համարվում է հեղինակի ներկայացուցիչ և այդ կարգավիճակով իրավասու է պաշտպանելու հեղինակի իրավունքներն ու ապահովելու դրանց իրականացումը։ Սույն դրույթը գործում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ այդպիսի ստեղծագործության հեղինակը չի բացահայտել իր անձը և չի հայտարարել իր հեղինակության մասին։ Հոդված 9. Հեղինակային իրավունքի ծագումը և դրա մասին ծանուցումը 1. Ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքը ծագում է ստեղծագործության ստեղծման փաստով։ Ստեղծագործությունը համարվում է ստեղծված, եթե այն արտահայտված է ընկալելու հնարավորություն թույլատրող որևէ օբյեկտիվ ձևով և կախված չէ այդ իրավունքի պաշտոնական հաստատագրումից, ստեղծագործության գրանցումից և որևէ այլ գործողության կատարումից։ 2. Բացառիկ գույքային իրավունքները տիրապետող անձը (hեղինակը կամ սույն օրենքով նախատեսված կարգով դրանք տիրապետող այլ անձը) հեղինակային իրավունքի մասին ծանուցելու նպատակով կարող է օգտագործել հեղինակային իրավունքի պահպանության նշանը, որը զետեղվում է ստեղծագործության բնօրինակի կամ յուրաքանչյուր օրինակի վրա և կազմված է ՝ ա) շրջանագծի մեջ վերցված լատինական «C» տառից. բ) բացառիկ գույքային իրավունքները տիրապետող անձի անունից կամ անվանումից. գ) ստեղծագործության առաջին լույսընծայման տարեթվից։ Հոդված 10. Հեղինակային իրավունքի և նյութական օբյեկտի նկատմամբ  սեփականության իրավունքի հարաբերակցությունը 1. Ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքը գործում է անկախ այն նյութական օբյեկտի նկատմամբ սեփականության իրավունքից, որում արտահայտված է ստեղծագործությունը։ 2. Հեղինակի կողմից նյութական օբյեկտի օտարումը, որում արտահայտված է ստեղծագործությունը, ինքնին չի նշանակում հեղինակային իրավունքի օտարում։ Հոդված 11. Հեղինակային իրավունքի բովանդակությունը Հեղինակային իրավունքը հեղինակի բացառիկ անձնական ոչ գույքային և բացառիկ գույքային իրավունքներն են իր ստեղծագործության նկատմամբ։ Հոդված 12. Հեղինակի անձնական ոչ գույքային իրավունքները  1. Հեղինակի անձնական ոչ գույքային իրավունքները ապահովում են ստեղծագործության նկատմամբ նրա մտավոր և անձնական կապերը։  2. Հեղինակին են պատկանում ստեղծագործության նկատմամբ հետևյալ անձնական ոչ գույքային իրավունքները` ա) ստեղծագործության հեղինակ ճանաչվելու (հեղինակության իրավունք). բ) ստեղծագործությունն իր անվամբ, կեղծանվամբ կամ անանուն օգտագործելու կամ այդպիսի օգտագործումը թույլատրելու (հեղինակի անվան իրավունք). գ) ստեղծագործությունը հնարավոր աղավաղումներից, փոփոխություններից կամ հեղինակի համբավին կամ արժանապատվությանը վնաս հասցնող այլ ոտնձգություններից պաշտպանելու (հեղինակի համբավի և արժանապատվության իրավունք).  դ) ստեղծագործությունը ցանկացած ձևով առաջին անգամ հրապարակելու կամ այդ իրավունքը այլ անձի վերապահելու (հրապարակման իրավունք). ե) ստեղծագործությունը հրապարակելու մասին նախկինում ընդունած որոշումից հրաժարվելու (հետկանչի իրավունք), եթե հրապարակվող ստեղծագործությունն այլևս չի համապատասխանում իր համոզմունքներին, և այդ հրապարակումը բացասական ազդեցություն կունենա իր հեղինակության վրա՝ ստեղծագործությունն օգտագործելու իրավունք ունեցող անձանց պատճառած վնասները (ներառյալ` բաց թողնված օգուտը) հատուցելու պայմանով։ Եթե ստեղծագործությունն արդեն իսկ լույս է ընծայվել, հեղինակը պարտավոր է հրապարակայնորեն ծանուցել դրա հետկանչի մասին։ Ընդ որում, նա իրավունք ունի ստեղծագործության նախկինում պատրաստված օրինակները շրջանառությունից հանելու` հոգալով անհրաժեշտ ծախսերը։ Սույն մասի դրույթները չեն տարածվում համակարգչային ծրագրերի, տեսալսողական ստեղծագործությունների, տվյալների բազաների, ինչպես նաև ծառայողական ստեղծագործությունների վրա, եթե հեղինակի և գործատուի միջև կնքված պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ։ 3. Անձնական ոչ գույքային իրավունքներն անօտարելի և անփոխանցելի են և պահպանվում են անժամկետ, բացառությամբ հետկանչի իրավունքի, որը գործում է միայն հեղինակի կյանքի ընթացքում։ Հոդված 13. Հեղինակի գույքային իրավունքները 1. Գույքային իրավունքներն ապահովում են հեղինակի նյութական շահերը տալով հեղինակին բացառիկ իրավունք` թույլատրելու կամ արգելելու իր ստեղծագործության կամ դրա օրինակների օգտագործումը։ Հեղինակը բացառիկ իրավունք ունի օգտագործելու իր ստեղծագործությունը ցանկացած ձևով և եղանակով, ինչպես նաև երրորդ անձանց թույլատրելու կամ արգելելու դրա օգտագործումը, մասնավորապես` ա) ստեղծագործության վերարտադրումը (վերարտադրման իրավունք). բ) ստեղծագործության տարածումը (տարածման իրավունք). գ) ստեղծագործության բնօրինակը կամ օրինակները վարձույթով տալը (վարձույթով տալու իրավունք). դ) ստեղծագործության բնօրինակի կամ օրինակների փոխատվությունը (փոխատվության իրավունք). ե) ստեղծագործության թարգմանումը (թարգմանության իրավունք). զ) ստեղծագործության վերամշակումը, վերադաշնակումը, նկարազարդումը, հարմարեցումը և այլ ձևերով վերափոխումը (վերափոխման իրավունք).  է) ստեղծագործության հաղորդումը հանրությանը (հանրությանը հաղորդման իրավունք). ը) ստեղծագործության հրապարակային կատարումը (հրապարակային կատարման իրավունք). թ) ստեղծագործության հրապարակային ցուցադրումը (հրապարակային ցուցադրման իրավունք). ժ) ստեղծագործության հեռարձակումը (հեռարձակման իրավունք). ժա) ստեղծագործության հեռարձակման միաժամանակյա կամ հետագա վերահեռարձակումը (վերահեռարձակման իրավունք).  ժբ) ստեղծագործության հաղորդումը մալուխով կամ համանման միջոցներով (մալուխով հաղորդման իրավունք). ժգ) Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը չհակասող այլ ձևերով ու եղանակներով օգտագործում։ 2. Հեղինակն իրավունք ունի նաև արգելելու ստեղծագործության՝ առանց իր թույլտվության պատրաստված օրինակների ներմուծումը։ 3. Բացառությամբ սույն օրենքի 22-26-րդ և 36-րդ հոդվածների, հեղինակն իրավունք ունի ստեղծագործության օգտագործման յուրաքանչյուր ձևի դիմաց ստանալու հեղինակային վարձատրություն։ Հեղինակային վարձատրությունից հրաժարվելու մասին պայմանագիրն առոչինչ է։ 4. Հեղինակային վարձատրության չափը և վճարման կարգը սահմանվում են պայմանագրով, որը կնքվում է՝ ա) հեղինակի և ստեղծագործությունն օգտագործողի միջև.  բ) գույքային իրավունքները կոլեկտիվ հիմունքներով կառավարող կազմակերպության և ստեղծագործությունն օգտագործող անձանց միջև. գ) բացառիկ գույքային իրավունքները տիրապետող անձանց և օգտագործողների միջև։ 5. Ստեղծագործությունների հրապարակային կատարման, հեռարձակման, ձայնագրությունների միջոցով վերարտադրության, վարձույթով տալու, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ստեղծագործություններն արդյունաբերության մեջ վերարտադրելու համար հեղինակային վարձատրության նվազագույն դրույքաչափերը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը։ 6. Ստեղծագործության բնօրինակը կամ օրինակները վարձույթով տալու կամ փոխատվության իրավունքը պատկանում է հեղինակին, անկախ այդ օրինակների նկատմամբ սեփականության իրավունքից։ Նշված իրավունքը չի տարածվում այն համակարգչային ծրագրերի վրա, որոնք ինքնին վարձույթի հիմնական օբյեկտ չեն կամ ընդգրկված են որևէ մեքենայի կամ արտադրանքի մեջ և բնականոն օգտագործման ընթացքում չեն կարող վերարտադրվել կամ պատճենահանվել։ 7. Օրինական ճանապարհով լույս ընծայված ստեղծագործության բնօրինակը կամ օրինակները վաճառքի կամ դրանց նկատմամբ սեփականության իրավունքի փոխանցման այլ միջոցով քաղաքացիական շրջանառության մեջ դրվելու դեպքում դրանց հետագա տարածումն իրականացվում է առանց հեղինակի թույլտվության և հեղինակային վարձատրության, բացառությամբ սույն օրենքի 27-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերի։ Հոդված 14. Վերարտադրումը Սույն օրենքի իմաստով վերարտադրում է համարվում ստեղծագործության ուղղակի կամ անուղղակի, ժամանակավոր կամ մշտական ամրագրումը ցանկացած կրիչի վրա, ցանկացած միջոցներով և ձևով, ամբողջությամբ կամ մասնակի։ Հոդված 15. Տարածումը Սույն օրենքի իմաստով տարածում է համարվում ստեղծագործության բնօրինակը կամ օրինակները շրջանառության մեջ դնելը վաճառքի կամ սեփականության իրավունքի փոխանցման այլ միջոցներով, ինչպես նաև դրանց ներմուծումը։ Հոդված 16. Վարձույթը Սույն օրենքի իմաստով վարձույթ է համարվում ստեղծագործության բնօրինակի կամ օրինակների սահմանափակ ժամանակահատվածով օգտագործման տրամադրումը` ուղղակի կամ անուղղակի տնտեսական կամ առևտրային օգուտ ստանալու նպատակով։ Հոդված 17. Փոխատվությունը Սույն օրենքի իմաստով փոխատվություն է համարվում ստեղծագործության բնօրինակի կամ օրինակների սահմանափակ ժամանակահատվածով օգտագործման տրամադրումը հանրային ազատ այցելության համար նախատեսված հաստատությունների միջոցով՝ առանց ուղղակի կամ անուղղակի տնտեսական կամ առևտրային օգուտ ստանալու։ Հոդված 18. Հրապարակային ցուցադրումը Սույն օրենքի իմաստով հրապարակային ցուցադրում է համարվում ստեղծագործության ցուցադրումն անմիջականորեն կամ տեխնիկական սարքերի օգնությամբ այն վայրերում, որտեղ կարող են ներկա գտնվել մտերիմների սովորական շրջանակին չպատկանող անձինք, անկախ նրանց գտնվելու վայրից և ժամանակից։ Հոդված 19. Հանրությանը հաղորդումը 1. Սույն օրենքի իմաստով հանրությանը հաղորդում է համարվում ոչ նյութականացված ձևով ստեղծագործությունը հանրության անդամներին մատչելի դարձնելն անմիջական կատարման միջոցով կամ դրա տեսաձայնագրության հաղորդման միջոցով՝ հաղորդալարով կամ առանց հաղորդալարի։ 2. Հանրությանը հաղորդումը նաև ստեղծագործության մատչելի դարձնելն է հանրության անդամներին այնպիսի ձևով, որ այն հասանելի լինի հանրության անդամներին նրանց կողմից անհատապես ընտրված ցանկացած վայրում և պահին, մասնավորապես համակարգչային կամ նմանատիպ ցանցերի միջոցով։ Հոդված 20. Հրապարակային կատարումը Սույն օրենքի իմաստով հրապարակային կատարում է համարվում ստեղծագործության ոչ նյութական ձևով մատուցումը ասմունքի, խաղի, երգի, պարի կամ այլ միջոցներով ինչպես անմիջական կատարման, այնպես էլ տեխնիկական սարքերի օգնությամբ այն վայրերում, որտեղ ներկա են կամ կարող են ներկա գտնվել անձինք, ովքեր չեն պատկանում ընտանիքի կամ մտերիմների սովորական շրջանակին, անկախ այն բանից` նրանք միաժամանակ ներկա են նույն վայրում, թե տարբեր ժամանակ` տարբեր վայրերում։ Հոդված 21. Հեռարձակումը և վերահեռարձակումը 1. Սույն օրենքի իմաստով հեռարձակում է համարվում էլեկտրամագնիսական ալիքների միջոցով պատկերների և (կամ) հնչյունների կամ դրանց ազդանշանների տարածումը հաղորդալարով (ներառյալ՝ մալուխային կապը) կամ առանց հաղորդալարի (ներառյալ՝ ռադիո, հեռուստատեսային կամ արբանյակային կապը)՝ այդ պատկերները կամ հնչյունները հասարակության անդամներին մատչելի դարձնելու նպատակով։ Հեռարձակում է համարվում նաև կոդավորված ազդանշանների տարածումը, եթե դրանց ապակոդավորման միջոցները հասարակությանը տրամադրվել են հեռարձակող կազմակերպության կողմից կամ նրա համաձայնությամբ։ 2. Վերահեռարձակում է համարվում հեռարձակող կազմակերպության հաղորդման միաժամանակյա կամ արդեն հեռարձակված և գրառված հաղորդման հետագա հեռարձակումը մեկ այլ հեռարձակող կազմակերպության կողմից։ 3. Սույն հոդվածի առաջին մասի իմաստով արբանյակային կապով հաղորդում է համարվում հեռարձակող կազմակերպության հսկողությամբ և պատասխանատվությամբ հանրության համար նախատեսված ծրագիր կրող ազդանշանների հաղորդումը արբանյակ և հետ-երկիր` հաղորդակցության չընդհատվող շղթայով։ Հոդված 22. Ստեղծագործության ազատ օգտագործումը 1. Ազատ օգտագործում է համարվում առանց հեղինակի համաձայնության և վարձատրության, սակայն հեղինակի անվան և ստեղծագործության սկզբնաղբյուրի պարտադիր նշումով, ստեղծագործության օգտագործումը, որը չի հակասում ստեղծագործության բնականոն օգտագործման պահանջներին և չի վնասում ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակի օրինական շահերը։ 2. Ազատ օգտագործմամբ թույլատրվում է՝ ա) գիտական, հետազոտական, բանավիճային, քննադատական և տեղեկատվության նպատակով օրինական ճանապարհով հրապարակված ստեղծագործության քաղվածքների մեջբերումը (ցիտումը) բնագրով կամ թարգմանաբար, այդ թվում` թերթերի և ամսագրերի հոդվածներից քաղվածքների վերարտադրումը մամուլի տեսության ձևով՝ մեջբերման նպատակն արդարացնող ծավալով. բ) օրինական ճանապարհով հրապարակված գրական և արվեստի ստեղծագործությունների ու դրանցից քաղվածքների օգտագործումը լուսաբանման նպատակով՝ ուսուցողական բնույթի հրատարակություններում, հեռարձակող կազմակերպության հաղորդումներում, ձայնագրություններում և տեսագրություններում՝ ուսուցումը լուսաբանելու նպատակն արդարացնող ծավալով, իսկ տվյալների բազաների օգտագործման դեպքում՝ ուսուցումը լուսաբանելու համար՝ ոչ առևտրային նպատակն արդարացնող ծավալով. գ) տնտեսական, քաղաքական, սոցիալական ու կրոնական ընթացիկ հարցերին վերաբերող և օրինական ճանապարհով մամուլում հրապարակված հոդվածների կամ նմանօրինակ հեռարձակված ստեղծագործությունների վերարտադրումը մամուլում և հեռարձակումը, եթե հեղինակը նման օգտագործումը նախապես չի արգելել. դ) հրապարակավ արտասանված ելույթների, զեկույցների, հայտարարությունների և նմանօրինակ այլ ստեղծագործությունների վերարտադրումը մամուլում ու հեռարձակումը՝ տեղեկատվության նպատակն արդարացնող ծավալով. ե) լուսանկարչության, կինոարվեստի, հեռարձակման միջոցներով ընթացիկ իրադարձությունների մասին հաղորդման նպատակով դրանց ընթացքում տեսած կամ լսած գրական և արվեստի ստեղծագործությունների վերարտադրումը և հրապարակային հաղորդումը՝ տեղեկատվության նպատակն արդարացնող ծավալով. զ) դատական և վարչական վարույթի նպատակների համար ստեղծագործության օգտագործումը նպատակն արդարացնող ծավալով, բացառությամբ համակարգչային ծրագրերի։ Այդպիսի դեպքերում հեղինակի անվան և ստեղծագործության սկզբնաղբյուրի նշումը պարտադիր չէ. է) օրինական ճանապարհով հրապարակված երաժշտական ստեղծագործության հրապարակային կատարումը՝ - պաշտոնական, կրոնական, ինչպես նաև ծիսական արարողությունների ժամանակ՝ արարողության բնույթն արդարացնող ծավալով, - կրթական հաստատություններում կրթական գործունեություն իրականացնելիս ուսուցիչների և ուսանողների մասնակցությամբ, եթե ունկնդիրներն ուսուցիչներ և ուսանողներ են, ինչպես նաև կրթական հաստատության հետ անմիջական կապ ունեցող անձինք են (ծնողներ, խնամակալներ, հոգաբարձուներ, դաստիարակներ)։ Այդպիսի դեպքերում հեղինակի անվան և ստեղծագործության սկզբնաղբյուրի նշումը պարտադիր չէ. ը) oրինական ճանապարհով հրապարակված ստեղծագործության ուռուցիկ կետային տպատառերով կամ կույրերի համար նախատեսված այլ հատուկ եղանակներով վերարտադրումը առանց շահույթ ստանալու, բացառությամբ հատուկ այդպիսի եղանակով ստեղծված ստեղծագործությունների վերարտադրման. թ) ցուցահանդեսներում, աճուրդներում, տոնավաճառներում կամ հավաքածուներում ցուցադրված ստեղծագործությունների վերարտադրումն ու տարածումը այդ նպատակով հրատարակվող կատալոգներում ցուցադրումը կազմակերպող անձի կողմից՝ նշելով յուրաքանչյուր ստեղծագործության անվանումն ու հեղինակի անունը, եթե դրանք նշված են օգտագործված ստեղծագործության վրա. ժ) հրապարակված ստեղծագործության վերափոխումը, եթե՝ - այն անձնական կամ այլ ներքին նպատակների համար վերափոխություն է և նախատեսված կամ մատչելի չէ հանրությանը, - այն վերափոխվում է պարոդիայի (ծաղրագրության) կամ ծաղրանկարի՝ պայմանով, որ շփոթություն չի առաջացնի ստեղծագործության բնագրի (սկզբնաղբյուրի) նկատմամբ։ 3. Առանց հեղինակի համաձայնության և առանց հեղինակային վարձատրության թույլատրվում են ստեղծագործության վերարտադրման կարճատև կամ հազվադեպ՝ ժամանակավոր գործողությունները, որոնք ինքնուրույն տնտեսական նշանակություն չունեն, տեխնոլոգիական գործընթացի անքակտելի և էական մասն են հանդիսանում և որոնց նպատակն է՝ ա) միջնորդի միջոցով երրորդ կողմերի միջև ցանցում ստեղծագործության տարածման հնարավորության ընձեռումը. բ) ստեղծագործության օրինական օգտագործման հնարավորության ընձեռումը։ Հոդված 23. Ստեղծագործության վերարտադրումը անձնական նպատակով Առանց հեղինակի համաձայնության և առանց հեղինակային վարձատրության թույլատրվում է օրինական ճանապարհով հրապարակված ստեղծագործության վերարտադրումը բացառապես անձնական, ոչ առևտրային նպատակներով օգտագործելու համար, եթե դրանով չեն վնասվում հեղինակի օրինական շահերը։ Սույն դրույթը չի տարածվում շինությունների և համանման կառույցների տեսքով ճարտարապետական ստեղծագործությունների, մեքենայաընթեռնելի տվյալների բազաների կամ դրանց էական մասերի, համակարգչային ծրագրերի, ամբողջական գրքերի, տպագրված նոտային տեքստերի վերարտադրման վրա, եթե սույն օրենքով այլ բան նախատեսված չէ։ Հոդված 24. Ստեղծագործության վերարտադրումն արտատպման եղանակով  (ռեպրոգրաֆիական վերարտադրություն) 1. Արտատպման եղանակով վերարտադրում է համարվում գրավոր կամ այլ գրաֆիկական ստեղծագործության բնօրինակի կամ պատճենի մեկ կամ ավելի օրինակների ցանկացած չափի (մեծացված կամ փոքրացված) և ձևի ճշգրիտ վերարտադրումը լուսապատճենման կամ տեխնիկական այլ եղանակներով, բացառությամբ տպագրական տպաձևերի եղանակների կիրառման։ 2. Արտատպման եղանակով վերարտադրումը չի ընդգրկում նշված պատճենի էլեկտրոնային (ներառյալ` թվային), օպտիկական կամ այլ մեքենայաընթեռնելի տեսքով պահպանումը կամ վերարտադրումը։ 3. Առանց հեղինակի համաձայնության և առանց հեղինակային վարձատրության, սակայն հեղինակի անվան և սկզբնաղբյուրի պարտադիր նշումով ու առանց շահույթ ստանալու թույլատրվում է՝ ա) օրինական ճանապարհով լույս ընծայված ստեղծագործության արտատպման եղանակով մեկ օրինակի վերարտադրումը գրադարանների և արխիվների, կրթական և մշակութային հաստատությունների կողմից՝ կորած կամ վնասված օրինակների վերականգնման կամ փոխարինման նպատակով, ինչպես նաև այլ գրադարաններում ստեղծագործության օրինակի կորստյան դեպքում դրանց օրինակ տրամադրելու համար, եթե սովորական պայմաններում այդպիսի օրինակի ձեռքբերումն այլ ճանապարհով անհնարին է. բ) ժողովածուներում, թերթերում և այլ պարբերական հրատարակություններում օրինական ճանապարհով լույս ընծայված առանձին հոդվածների, փոքրածավալ ստեղծագործությունների և լույս ընծայված այլ գրավոր ստեղծագործությունների կարճ հատվածների արտատպման եղանակով մեկ օրինակի վերարտադրումը գրադարանների ու արխիվների կողմից՝ ուսումնական և գիտահետազոտական նպատակներով (ֆիզիկական անձանց պահանջով), ինչպես նաև կրթական հաստատությունների կողմից՝ լսարանային պարապմունքների համար, բացառությամբ համակարգչային ծրագրերի. գ) ամբողջական գրքի մեկ օրինակի վերարտադրումը արտատպման եղանակով, եթե այդպիսի ստեղծագործությունը տպագրությունից դուրս է եկել ոչ պակաս, քան երկու տարի առաջ. դ) երաժշտական ստեղծագործության տպագրված նոտային տեքստի մեկ օրինակի ձեռագիր վերարտադրումը։ Հոդված 25. Այցելության համար բաց վայրերում տեղադրված ստեղծագործության  օգտագործումը Առանց հեղինակի համաձայնության և հեղինակային վարձատրության վճարման թույլատրվում է ոչ առևտրային նպատակով վերարտադրել, հեռարձակել այցելության համար բաց վայրերում տեղադրված ճարտարապետական, լուսանկարչական կամ կերպարվեստի ստեղծագործությունը։ Հոդված 26. Կարճատև օգտագործման համար ձայնագրության կամ տեսագրության  պատրաստումը և ազատ օգտագործումը հեռարձակող կազմակերպության կողմից 1. Հեռարձակող կազմակերպությունն իրավունք ունի առանց հեղինակի համաձայնության և հավելյալ վարձատրության կարճատև օգտագործման համար կատարելու ձայնագրություն կամ տեսագրություն այն ստեղծագործությունից, որի համար ստացել է հեռարձակման իրավունք, եթե տվյալ հեռարձակող կազմակերպությունն այդ ձայնագրությունը կամ տեսագրությունը կատարում է իր տեխնիկական միջոցներով և իր հաղորդումների համար։ 2. Հեռարձակող կազմակերպությունը պարտավոր է նման ձայնագրության կամ տեսագրության ստեղծումից 6 ամիս անց ոչնչացնել այն, եթե այդ կարճատև օգտագործման ձայնագրության կամ տեսագրության հետագա օգտագործումը համաձայնեցված չէ ստեղծագործության հեղինակի հետ։ 3. Կարճատև օգտագործման ձայնագրությունը կամ տեսագրությունն առանց ստեղծագործության հեղինակի համաձայնության կարող է պահպանվել պաշտոնական արխիվներում, եթե դա բացառապես վավերագրական բնույթի է։ Հոդված 27. Կերպարվեստի ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային  իրավունքը 1. Կերպարվեստի ստեղծագործության հեղինակն իրավունք ունի ստեղծագործության բնօրինակի կամ օրինակի սեփականատիրոջից պահանջելու վերարտադրման կամ վերամշակման իր իրավունքն իրագործելու հնարավորություն ընձեռել իրեն, եթե դրանով չեն վնասվում սեփականատիրոջ օրինական շահերը։ Ընդ որում, սեփականատերը պարտավոր չէ ստեղծագործությունը հասցնել հեղինակի գտնվելու վայրը։ Նշված հնարավորությունն ընձեռելիս սեփականատերը կարող է հեղինակից պահանջել ստեղծագործության բնօրինակի կամ օրինակի շուկայական գնի չափով գրավի կամ այլ միջոցի ապահովում։  Նշված իրավունքից օգտվելու համար անհրաժեշտ ծախսերը հոգում է հեղինակը, որը պատասխանատվություն է կրում նաև ստեղծագործության բնօրինակին կամ օրինակին պատճառած որևէ վնասի համար։ 2. Հեղինակի կողմից կերպարվեստի ստեղծագործության նկատմամբ սեփականության իրավունքի փոխանցումը (հատուցելի կամ անհատույց) այլ անձի համարվում է ստեղծագործության նկատմամբ սեփականության իրավունքի առաջին օտարում։ 3. Կերպարվեստի ստեղծագործության հեղինակն օգտվում է իր կողմից օտարված կերպարվեստի ստեղծագործության բնօրինակը սեփականատիրոջ կողմից կամ աճուրդասրահի, պատկերասրահի, գեղարվեստական սրահի, խանութի կամ այլ գործակալի միջոցով վաճառքի մասին տեղեկացվելու և յուրաքանչյուր վերավաճառքի գնի հինգ տոկոսը վաճառողից ստանալու անօտարելի իրավունքից (վերավաճառքից վարձատրություն ստանալու իրավունք)։  Կերպարվեստի ստեղծագործության բնօրինակը վաճառող սեփականատերը պատասխանատու է հեղինակին հասանելիք վարձատրության վճարման համար։ Եթե վաճառքն իրականացվել է նշված կազմակերպությունների կամ որևէ գործակալի միջոցով, ապա այդ սեփականատիրոջ հետ պատասխանատվություն են կրում նաև նշված ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձինք։  Վերավաճառքից վարձատրություն ստանալու իրավունքի կիրարկումն իրականացվում է վաճառքի գնի 250.000 դրամից սկսած։ 4. Սույն օրենքի իմաստով կերպարվեստի բնօրինակ ստեղծագործություններ են համարվում գրաֆիկական կամ պլաստիկ արվեստի ստեղծագործությունները, ինչպիսիք են նկարները, գծանկարները, գեղանկարները, կոլաժները, փորագրությունները, նկարազարդ գորգերը, քանդակները, լիտոգրաֆիական, կերամիկական, լուսանկարչական, ոսկերչական արվեստի ստեղծագործությունները, պայմանով, որ դրանք պատրաստված են հեղինակի կողմից կամ բնօրինակ համարվող օրինակներ են։ Սույն օրենքի իմաստով բնօրինակ են համարվում այն օրինակները, որոնք պատրաստվել են սահմանափակ քանակով անձամբ հեղինակի կողմից կամ նրա թույլտվությամբ։ Այդպիսի օրինակները պետք է համարակալված, ստորագրված կամ այլ անհրաժեշտ ձևով թույլատրված լինեն հեղինակի կողմից։ 5. Սույն հոդվածի երրորդ մասում նշված վարձատրության ստացումն ու հեղինակին կամ նրա իրավահաջորդին վճարումն իրականացվում է հեղինակների գույքային իրավունքները կոլեկտիվ հիմունքներով կառավարող կազմակերպության միջոցով։ 6. Կերպարվեստի բնօրինակ ստեղծագործության սեփականատերը, աճուրդասրահը կամ այլ գործակալը վաճառքից հետո` 30 օրվա ընթացքում, գույքային իրավունքները կոլեկտիվ հիմունքներով կառավարող համապատասխան կազմակերպությանը տեղեկություններ է ներկայացնում վաճառված բնօրինակների, վաճառքի գնի և վաճառողի մասին ։ 7. Վերավաճառքից վարձատրություն ստանալու իրավունքը փոխանցվում է ժառանգաբար և գործում է մինչև ստեղծագործության նկատմամբ գույքային իրավունքների գործողության ժամկետի ավարտը։ 8. Սույն հոդվածի երրորդ մասում նշված իրավունքից կարող են օգտվել օտարերկրյա պետությունների քաղաքացիները՝ փոխադարձության սկզբունքով։ Հոդված 28. Ճարտարապետական ստեղծագործությունների նկատմամբ  իրավունքների առանձնահատկությունները 1. Հեղինակային իրավունքի օբյեկտ հանդիսացող կամ այդպիսի օբյեկտ պարունակող շենքի կամ շինության սեփականատերն առանց հեղինակի թույլտվության կարող է օրենքով սահմանված կարգով փոփոխություն կատարել շենքի կամ շինության մեջ, վերակառուցել կամ քանդել դա, եթե տվյալ շենքի կամ շինության կառուցման կամ ձեռքբերման պայմանագրով (փաստաթղթերով) այլ բան նախատեսված չէ (բացառություն են կազմում որպես պատմամշակութային անշարժ հուշարձան, պետության կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից սահմանված կարգով պահպանվող համալիրները, շենքերը, շինությունները, քանդակները, զարդաքանդակները, նախշերը և որմնանկարները)։ 2. Ճարտարապետության, քաղաքաշինության, այգեպուրակային արվեստի ստեղծագործության հեղինակներն առաջնահերթ իրավունք ունեն մասնակցելու դրանց գործնական իրականացմանը, ինչպես նաև սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված փոփոխությունների կատարմանը, եթե հեղինակային պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ։ Հոդված 29. Ժողովածո ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքը 1. Ժողովածո կամ այլ կազմածո ստեղծագործության կազմողին, տվյալների բազա ստեղծողին է պատկանում դրանց պարունակության ստեղծագործական աշխատանքի արդյունք հանդիսացող ընտրության ու տեղաբաշխման նկատմամբ հեղինակային իրավունքը։ 2. Կազմողն օգտվում է հեղինակային իրավունքից, եթե պահպանել է ժողովածուում ընդգրկված յուրաքանչյուր ստեղծագործության հեղինակի իրավունքները։ 3. Ժողովածուում ընդգրկված ստեղծագործությունների հեղինակներն իրավասու են օգտագործելու իրենց ստեղծագործությունները` անկախ ժողովածո ստեղծագործությունից։ 4. Կազմողի հեղինակային իրավունքն արգելք չի հանդիսանում այլ անձանց իրականացնելու նույն ստեղծագործությունների ընտրությունն ու տեղաբաշխումն իրենց ժողովածո ստեղծագործություններում, եթե պահպանված են սույն հոդվածի երկրորդ մասի պահանջները։ Հոդված 30. Թարգմանության կամ այլ ածանցյալ ստեղծագործության նկատմամբ  հեղինակային իրավունքը 1. Թարգմանությունները և այլ ածանցյալ ստեղծագործություններն ինքնուրույն ստեղծագործություններ են և պահպանվում են որպես բնօրինակներ։ 2. Թարգմանիչներին կամ այլ ածանցյալ ստեղծագործությունների հեղինակներին է պատկանում իրենց կատարած թարգմանությունների, վերափոխումների, հարմարեցումների կամ այլ վերամշակումների նկատմամբ հեղինակային իրավունքը՝ անկախ թարգմանվող կամ վերամշակվող ստեղծագործության հեղինակային իրավունքի օբյեկտ համարվելու հանգամանքից։ 3. Թարգմանիչը կամ այլ ածանցյալ ստեղծագործության հեղինակն օգտվում է հեղինակային իրավունքից, պայմանով, որ պահպանված են թարգմանության կամ այլ վերափոխման ենթարկված ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակի իրավունքները։ 4. Թարգմանչի կամ այլ ածանցյալ ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքն արգելք չի հանդիսանում այլ անձանց իրականացնելու նույն ստեղծագործությունների իրենց թարգմանությունները կամ այլ վերափոխումները, եթե պահպանված են սույն հոդվածի երրորդ մասով նախատեսված պահանջները։ Հոդված 31. Կոլեկտիվ ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքը 1. Կոլեկտիվ ստեղծագործություն է համարվում որևէ անձի (այսուհետ՝ կազմակերպող անձ) նախաձեռնությամբ և պատասխանատվությամբ երկու կամ ավելի ֆիզիկական անձանց ստեղծած ստեղծագործությունը։ 2. Կոլեկտիվ ստեղծագործության ստեղծումը կազմակերպող անձինք, ովքեր լույս են ընծայում հանրագիտարաններ, հանրագիտարանային բառարաններ, գիտական աշխատությունների պարբերական և շարունակական ժողովածուներ, թերթեր, ամսագրեր և այլ պարբերական հրատարակություններ, բացառիկ իրավունք ունեն ամբողջությամբ օգտագործելու այդպիսի ստեղծագործությունը։ Այդ անձինք իրավասու են նշելու իրենց անունը (պարբերականի անվանումը) կամ պահանջելու նման նշում՝ տվյալ կոլեկտիվ ստեղծագործության ցանկացած օգտագործման դեպքում։ 3. Կոլեկտիվ ստեղծագործության մեջ ընդգրկված ստեղծագործությունների հեղինակները պահպանում են իրենց ստեղծագործություններն այլ ձևով և եղանակով օգտագործելու բացառիկ իրավունքը, եթե պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ։ 4. Կազմակերպող անձը ստեղծագործության հեղինակ չէ։ Հոդված 32. Հարցազրույցի նկատմամբ հեղինակային իրավունքը 1. Հարցազրույցի նկատմամբ հեղինակային իրավունքը պատկանում է հարցազրույց տվող և հարցազրույց անցկացնող անձանց՝ որպես համահեղինակների, եթե նրանց միջև չկա այլ պայմանավորվածություն։ 2. Հարցազրույցի հրապարակումը թույլատրվում է հարցազրույց տվող և հարցազրույց անցկացնող անձանց համաձայնությամբ։ Հոդված 33. Ծառայողական ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային  իրավունքը 1. Գործատուի ծառայողական հանձնարարությունների կամ ծառայողական պարտականությունների կատարման կարգով աշխատողի կողմից ստեղծված ստեղծագործության նկատմամբ գույքային իրավունքները պատկանում են գործատուին, եթե հեղինակի և գործատուի միջև կնքված պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ։ 2. Հեղինակի և գործատուի միջև կնքված պայմանագիրը հեղինակի համար կարող է նախատեսել վարձատրություն ծառայողական ստեղծագործության օգտագործման յուրաքանչյուր ձևի համար դրա հաշվարկման ու վճարման կարգը և պարունակել ստեղծագործության օգտագործման այլ պայմաններ։ 3. Սույն հոդվածի դրույթները չեն տարածվում ծառայողական հանձնարարությունների կամ պարտականությունների կարգով ստեղծված հանրագիտարանների, հանրագիտարանային բառարանների, գիտական աշխատությունների, պարբերական ու շարունակական ժողովածուների, թերթերի, ամսագրերի և այլ պարբերական հրատարակությունների վրա։

2009-06-23

     Հոդված 34. Տեսալսողական ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքը  1. Տեսալսողական ստեղծագործությունը ձայնի ուղեկցությամբ կամ առանց դրա միմյանց հետ կապակցված պատկերների ամրագրված շարք է, որը հանդիսանում է ստեղծագործական աշխատանքի յուրօրինակ արդյունք և համապատասխան տեխնիկական սարքերի միջոցով հնարավոր է դիտել, իսկ ձայնի ուղեկցության դեպքում՝ նաև լսել։ 2. Տեսալսողական ամբողջական ստեղծագործության հեղինակներն են բեմադրող ռեժիսորը, սցենարի հեղինակը, հատկապես տվյալ ստեղծագործության համար ստեղծված երաժշտական ստեղծագործության հեղինակը, երկխոսության հեղինակը, բեմադրող օպերատորը։ 3. Տեսալսողական ստեղծագործության ստեղծման մասին արտադրողի հետ կնքված պայմանագրով հեղինակների գույքային իրավունքները, այդ թվում՝ ենթագրության և կրկնօրինակման ենթարկելու բացառիկ իրավունքը, անցնում են տեսալսողական ստեղծագործության առաջին ամրագրման արտադրողին։ Տեսալսողական ստեղծագործության առաջին ամրագրման արտադրողի և հեղինակների փոխհարաբերությունները, այդ թվում` հեղինակին պարտադիր վարձատրություն վճարելու հարցը, կարգավորվում են պայմանագրով։ Պայմանագրի բացակայության դեպքում հեղինակները պահպանում են ստեղծագործության օգտագործման յուրաքանչյուր եղանակի համար արդարացի վարձատրություն ստանալու իրենց իրավունքը, որից հրաժարվելու մասին պայմանագիրն առոչինչ է։4. Տեսալսողական ստեղծագործության առաջին ամրագրման արտադրողը տվյալ ստեղծագործության հեղինակ կարող է համարվել, եթե նա միաժամանակ սույն հոդվածի երկրորդ մասում նշված հեղինակներից մեկն է։ 5. Տեսալսողական ստեղծագործության մեջ որպես բաղադրիչ մաս ընդգրկված (սցենարի համար հիմք հանդիսացող վեպ և այլն) ինչպես նախկինում գոյություն ունեցող, այնպես էլ դրա վրա աշխատելու ընթացքում ստեղծված (բեմադրող նկարչի, զգեստները ձևավորող նկարչի և այլոց կողմից) ստեղծագործությունների հեղինակներից յուրաքանչյուրն օգտվում է իր ստեղծագործության նկատմամբ հեղինակային իրավունքից։  Այդպիսի ստեղծագործությունների հեղինակները, ովքեր համաձայնություն են տվել իրենց ստեղծագործությունները տեսալսողական ստեղծագործության մեջ ընդգրկելու մասին, իրավասու չեն արգելելու կամ որևէ ձևով սահմանափակելու տեսալսողական ստեղծագործության օգտագործումը։ 6. Տեսալսողական ստեղծագործության հեղինակները տեսալսողական ստեղծագործության բնօրինակը կամ դրա օրինակները վարձույթով տալու ժամանակ պահպանում են հեղինակային վարձատրություն ստանալու իրենց իրավունքները։ Վարձատրության հավաքումը, բաշխումը և վճարումն իրականացվում է հեղինակների գույքային իրավունքները կոլեկտիվ հիմունքներով կառավարող կազմակերպությունների միջոցով։ 7. Տեսալսողական ստեղծագործության առաջին ամրագրման արտադրողն իրավասու է այդ ստեղծագործության ցանկացած օգտագործման դեպքում նշելու իր անունը կամ անվանումը կամ պահանջելու այդպիսի նշում։ 8. Առանց հեղինակների և գույքային իրավունքները կրող այլ անձի (իրավատիրոջ) համաձայնության արգելվում է տեսալսողական ստեղծագործության բնօրինակի (նեգատիվի) ոչնչացումը։ Հոդված 35. Համակարգչային ծրագիրը և դրա նկատմամբ հեղինակային իրավունքը 1. Սույն օրենքի իմաստով համակարգչային ծրագիր է համարվում ցանկացած ձևով արտահայտված ծրագիրը, ներառյալ` դրա ստեղծման համար անհրաժեշտ նախապատրաստական նյութերը։ Համակարգչային ծրագիրը պահպանվում է, եթե դա յուրօրինակ է և հեղինակի մտավոր ստեղծագործական աշխատանքի արդյունք է։ 2. Եթե սույն օրենքի 36-րդ հոդվածով այլ բան նախատեսված չէ, ապա համակարգչային ծրագրի հեղինակը բացառիկ իրավունք ունի կատարելու կամ թույլատրելու հետևյալ գործողությունները՝ ա) համակարգչային ծրագրի մշտական կամ ժամանակավոր վերարտադրությունը ցանկացած միջոցներով և ձևով, մասամբ կամ ամբողջությամբ։ Եթե համակարգչային ծրագրի լիաբեռնման, ցուցադրման, գործարկման, տարածման կամ պահեստավորման համար անհրաժեշտ է դրա վերարտադրումը, ապա անհրաժեշտ է հեղինակի թույլտվությունը. բ) համակարգչային ծրագրի թարգմանությունները, մշակումները, հարմարեցումները կամ ցանկացած այլ փոփոխությունները և դրանց արդյունքների վերարտադրումը՝ առանց խախտելու իր թույլտվությամբ այդ փոփոխությունները կատարող անձի իրավունքները. գ) ցանկացած ձևով համակարգչային ծրագրի բնօրինակի կամ օրինակների տարածումը, ներառյալ` վարձույթով տալը և փոխատվությունը։ Հոդված 36. Համակարգչային ծրագրերի ազատ վերարտադրումը։  Համակարգչային ծրագրերի ապաբանաքաղումը (դեկոմպիլյացիա) 1. Համակարգչային ծրագրի օրինակն օրինական տնօրինողը (այսուհետ՝ օգտագործող) առանց հեղինակի համաձայնության և հավելյալ վարձատրության իրավունք ունի եզակի օրինակով դա վերարտադրելու կամ վերափոխելու, եթե այդ օրինակը կամ վերափոխումն անհրաժեշտ է՝ ա) օգտագործողի տեխնիկական միջոցների զուգակցությամբ օգտագործման համար, բացառապես այն նպատակով և ծավալով, որոնց համար նախատեսված է ծրագիրը, ներառյալ՝ դրանում առկա ակնհայտ սխալների ուղղման համար. բ) օրինական ճանապարհով ձեռք բերված համակարգչային ծրագիրը կամ օրինակը փոխարինելու համար՝ դրա կորստյան, ոչնչացման կամ ոչ պիտանի լինելու դեպքում։ 2. Օգտագործողը ծրագիրը լիաբեռնելիս, ցուցադրելիս, գործադրելիս, հաղորդելիս կամ հիշողության մեջ պահելու՝ իրեն լիազորված գործողություններից որևէ մեկը կատարելիս առանց հեղինակի համաձայնության և հավելյալ վարձատրության իրավունք ունի ծրագրի ցանկացած տարրի հիմքում ընկած գաղափարներն ու սկզբունքները որոշելու նպատակով զննելու, ուսումնասիրելու կամ փորձարկելու ծրագրի գրառումը։ 3. Օգտագործողն առանց հեղինակի համաձայնության և հավելյալ վարձատրության իրավունք ունի վերարտադրելու և վերափոխելու ծրագրի օբյեկտային կոդը ելքային տեքստի (համակարգչային ծրագրի ապաբանաքաղում) կամ այլ անձանց հանձնարարելու այդ գործողությունների իրականացումը, եթե դրանք անհրաժեշտ են ինքնուրույն ստեղծված համակարգչային ծրագիրն այլ ծրագրերի հետ փոխգործողության ունակության հասնելու նպատակով անհրաժեշտ տեղեկատվություն ձեռք բերելու համար, եթե առկա են հետևյալ պայմանները` ա) օրինական օգտագործողի կամ նրա հանձնարարությամբ գործող անձանց համար փոխգործողության ունակության հասնելու համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը նախօրոք մատչելի չէր այլ աղբյուրներից. բ) նշված գործողությունները սահմանափակված են ապաբանաքաղվող ծրագրի մասերով, որոնք անհրաժեշտ են փոխգործողության ունակության հասնելու համար։ Վերոհիշյալ ապաբանաքաղման արդյունքում ստացված տեղեկատվությունը կարող է օգտագործվել միայն ինքնուրույն ստեղծված համակարգչային ծրագրի փոխգործողության ունակության հասնելու նպատակով և չի կարող փոխանցվել այլ անձանց, բացառությամբ այն դեպքերի, եթե դրանք անհրաժեշտ են ինքնուրույն ստեղծած համակարգչային ծրագրի փոխգործողության ունակության համար, կամ օգտագործվել իր տեսքով ապաբանաքաղողին նման համակարգչային ծրագրի մշակման, արտադրման կամ շուկայի հետազոտման համար կամ հեղինակային իրավունքը խախտող որևէ այլ գործողություն իրականացնելու համար։ Հոդված 37. Գույքային իրավունքների գործողության ժամկետը 1. Հեղինակի գույքային իրավունքները գործում են հեղինակի կյանքի ընթացքում և շարունակում են գործել նրա մահից հետո՝ 70 տարի։ 2. Համահեղինակությամբ ստեղծված ստեղծագործության նկատմամբ գույքային իրավունքները գործում են համահեղինակների կյանքի ընթացքում և շարունակում են գործել համահեղինակներից վերջինի մահից հետո՝ 70 տարի։ 3. Կեղծանվամբ կամ անանուն ստեղծագործությունների դեպքում հեղինակի գույքային իրավունքները ծագում են ստեղծագործությունն օրինական ճանապարհով հանրությանը մատչելի դառնալու պահից և գործում են 70 տարի։ Եթե նշված ժամկետում կեղծանվամբ կամ անանուն ստեղծագործության հեղինակի անձը բացահայտվում է, ապա կիրառվում են սույն հոդվածի առաջին մասում նշված ժամկետները։ 4. Կոլեկտիվ ստեղծագործությունների նկատմամբ գույքային իրավունքների գործողության ժամկետը հաշվարկվում է սույն հոդվածի երրորդ մասում նշված կարգով։ 5. Եթե ստեղծագործությունը հրատարակվում է մասերով (հատորներով, պրակներով, շարքերով, սերիաներով, միջարկներով և այլն) և եթե դրա նկատմամբ գույքային իրավունքների գործողության ժամկետը հաշվարկվում է ստեղծագործությունն օրինական ճանապարհով հանրությանը մատչելի դարձնելու պահից, ապա գույքային իրավունքների գործողության ժամկետը յուրաքանչյուր մասի համար հաշվարկվում է առանձին։ 6. Տեսալսողական ստեղծագործությունների նկատմամբ գույքային իրավունքները գործում են դրանց հեղինակներից (ռեժիսոր, սցենարի հեղինակ, երկխոսության հեղինակ, տվյալ ստեղծագործության համար հատուկ գրված երաժշտության հեղինակ, բեմադրող օպերատոր) վերջինի մահից հետո՝ 70 տարի։ 7. Գույքային իրավունքների գործողության ժամկետը լրանալուց հետո ստեղծագործությունը դառնում է հանրության սեփականությունը։ Հանրության սեփականություն դարձած ստեղծագործությունը կարող է ազատ օգտագործել յուրաքանչյուր անձ՝ առանց հեղինակային վարձատրություն վճարելու, սակայն պահպանելով հեղինակի անվան, հեղինակության և համբավի ու արժանապատվության իրավունքները։ 8. Սույն հոդվածով սահմանված ժամկետները հաշվարկվում են համապատասխան նշված իրադարձությանը հաջորդող տարվա հունվարի մեկից։ Հոդված 38. Հեղինակային իրավունքի անցումը ժառանգաբար և փոխանցումը 1. Հեղինակային իրավունքը փոխանցվում է ժառանգաբար։ 2. Ժառանգաբար չեն փոխանցվում հեղինակության իրավունքը, անվան իրավունքը, համբավի և արժանապատվության իրավունքը, հետկանչի իրավունքը։ 3. Հեղինակի ժառանգներն իրավասու են իրականացնելու հեղինակության իրավունքի, անվան իրավունքի, համբավի և արժանապատվության իրավունքի պաշտպանությունը` առանց ժամկետային սահմանափակման։ Ժառանգների բացակայության դեպքում նշված իրավունքների պաշտպանությունն իրականացնում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության լիազորած մարմինը։ 4. Հեղինակի գույքային իրավունքները կարող են պայմանագրով փոխանցվել (զիջվել) այլ անձի՝ վերջինիս և հեղինակի, նրա ժառանգների կամ նրանց հետագա իրավահաջորդների հետ կնքած պայմանագրով։ 5. Գույքային իրավունքները կարող են իրավատեր իրավաբանական անձի վերակազմակերպման հետևանքով փոխանցվել այլ անձի։ Հոդված 39. Ստեղծագործության օգտագործման թույլտվությունը։ Հեղինակային  պայմանագիրը 1. Այլ անձինք ստեղծագործությունը կարող են օգտագործել միայն ստեղծագործության նկատմամբ գույքային իրավունքները կրող անձի (ստեղծագործության հեղինակ կամ այլ անձ, որին այդ իրավունքներն անցել են օրենքով սահմանված կարգով, այսուհետ՝ իրավատեր) թույլտվությամբ՝ հեղինակային պայմանագրի հիման վրա, եթե սույն օրենքով այլ բան նախատեսված չէ։ 2. Հեղինակային պայմանագիրը, որը կարգավորում է իրավատիրոջ և ստեղծագործության օգտագործման թույլտվություն ստացած անձի (այսուհետ՝ օգտագործող) փոխհարաբերությունները, հատուցելի է և կարող է լինել բացառիկ կամ ոչ բացառիկ։ 3. Հեղինակային ոչ բացառիկ պայմանագրով իրավատերն օգտագործողին տրամադրում է ստեղծագործությունը որոշակի ժամկետում ու պայմանագրում նշված սահմաններում օգտագործելու իրավունք` պահպանելով ստեղծագործության նկատմամբ բացառիկ իրավունքները, այդ թվում՝ այլ անձանց ստեղծագործության օգտագործման թույլտվության իրավունքը։ 4. Հեղինակային բացառիկ պայմանագրով իրավատերն օգտագործողին է փոխանցում ստեղծագործությունը որոշակի ժամկետում ու պայմանագրով նախատեսված սահմաններում օգտագործելու բացառիկ իրավունքը` պահպանելով ստեղծագործության օգտագործման իրավունքն այն մասով, որը նախատեսված է պայմանագրով։ Այս դեպքում այլ անձանց կողմից ստեղծագործության օգտագործումն արգելելու իրավունքը կարող է իրականացնել իրավատերը, եթե դա չի կատարում օգտագործողը։ 5. Հեղինակային պայմանագրով փոխանցված իրավունքները համարվում են ոչ բացառիկ, եթե պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ։ 6. Ապագայում ստեղծագործություն ստեղծելու հեղինակի իրավունքները սահմանափակող պայմանագրի պայմաններն առ ոչինչ են։ 7. Հեղինակային պայմանագրի առարկա չեն կարող լինել պայմանագիրը կնքելու պահին անհայտ ստեղծագործության օգտագործման իրավունքները։ Հոդված 40. Հեղինակային պայմանագրի պայմանները և ձևերը 1. Հեղինակային պայմանագրում նշվում են փոխանցվող իրավունքների ծավալը, ստեղծագործությունն օգտագործելու եղանակները, օգտագործման իրավունքի փոխանցման ժամկետն ու վարձատրության չափը, վարձատրության չափի որոշման կարգը, վճարման ժամկետն ու կարգը, ինչպես նաև այլ պայմաններ, որոնք կողմերը կհամարեն էական։ 2. Հեղինակային պայմանագրում վարձատրությունը որոշվում է որպես ստեղծագործության համապատասխան օգտագործումից ստացված եկամտի տոկոս, իսկ ստեղծագործության բնույթով պայմանավորված դրա անհնարինության դեպքում՝ պայմանագրում ամրագրված որոշակի գումարի տեսքով կամ կողմերի համար ընդունելի այլ եղանակով։ Ընդ որում, ամրագրված գումարի չափը չի կարող ավելի ցածր լինել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած հեղինակային վարձատրության նվազագույն դրույքաչափերից։ Վարձատրությունն ամրագրված գումարի տեսքով որոշելիս պայմանագրում սահմանվում է ստեղծագործության առավելագույն տպաքանակը։ 3. Հեղինակային պայմանագրում տարածքի վերաբերյալ, որի սահմաններում գործում է ստեղծագործության օգտագործման իրավունքը, պայմանի բացակայության դեպքում պայմանագրի գործողությունը սահմանափակվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքով։ 4. Հեղինակային պայմանագրով չնախատեսված մնացած բոլոր իրավունքները պահպանվում են հօգուտ իրավատիրոջ։ 5. Հեղինակային պայմանագիրը գործում է այդ պայմանագրում նշված ժամկետում, սակայն դադարում է գույքային իրավունքների գործողության ժամկետը լրանալու պահից։ Լիցենզային պայմանագրում ժամկետի պայմանի բացակայության դեպքում դրա գործողության սահմանված ժամկետ համարվում է հինգ տարին։ 6. Պայմանագրի յուրաքանչյուր կողմ կարող է հեղինակային պայմանագրով փոխանցված իրավունքները լրիվ կամ մասնակիորեն փոխանցել այլ անձանց՝ միայն պայմանագրով ուղղակի նախատեսված լինելու դեպքում։ 7. Հեղինակային պայմանագրի պայմանները, որոնք հակասում են սույն օրենքի դրույթներին, կամ սահմանափակում են որոշակի բնագավառում կամ որոշակի տեսակի ստեղծագործություն ապագայում ստեղծելու հեղինակի իրավունքները, առ ոչինչ են։ 8. Հեղինակային պայմանագիրը կնքվում է գրավոր։ Հոդված 41. Հեղինակային պայմանագրի խախտման դեպքում կողմերի պատասխանատվությունը Հեղինակային պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները չկատարած կողմը պետք է փոխհատուցի մյուս կողմին պատճառած վնասը (ներառյալ` բաց թողնված օգուտը)։

2009-05-21